महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २२ मे २०२६ ।। Vidarbha Heat Wave: विदर्भाच्या भूमीवर सध्या सूर्याने अक्षरशः ज्वालामुखी उघडला आहे. अकोला, अमरावती आणि वर्धा या जिल्ह्यांमध्ये तापमानाने ४६ अंशांचा टप्पा पार करताच हवामान विभागाने पुढील तीन दिवसांसाठी ‘रेड अलर्ट’ जारी केला आहे. रस्त्यावर दुपारी माणूस दिसत नाही, झाडांच्या सावल्या आटल्या आहेत आणि पंखे-कूलरही जणू गरम वाऱ्याचाच पुरवठा करत आहेत. विदर्भातील गावोगावी दुपारचे रस्ते ओस पडले असून शहरांमध्ये डांबरी रस्ते अक्षरशः वितळल्यासारखे भासत आहेत. या उष्णतेने शेतकरी, मजूर, विद्यार्थी आणि सामान्य नागरिकांचे जगणे कठीण केले आहे. “मे महिना आहे की भट्टी?” असा संतप्त सवाल लोक विचारू लागले आहेत. उकाड्याच्या या लाटेने फक्त शरीर नाही तर मानसिक थकवाही वाढवला आहे. दुपारच्या उन्हात बाहेर पडणाऱ्यांची अवस्था भाजलेल्या पोळीप्रमाणे होत असल्याचे चित्र विदर्भभर दिसत आहे.
या अभूतपूर्व तापमानवाढीमागे केवळ उन्हाळा कारणीभूत नसून पर्यावरणीय असंतुलनाचा मोठा स्फोट दडलेला असल्याचा इशारा ज्येष्ठ पर्यावरण तज्ज्ञ डॉ. सुभाष टाले यांनी दिला आहे. त्यांच्या मते, समुद्राच्या वाढत्या तापमानामुळे संपूर्ण हवामानच बिघडले असून त्याचा थेट परिणाम विदर्भासारख्या अंतर्गत भागांवर होत आहे. समुद्राचा थंडावा येथे पोहोचत नसल्याने जमीन झपाट्याने तापते आणि उष्णतेची तीव्रता अधिक वाढते. त्यातच शहरीकरणाच्या नावाखाली झाडांची झालेली निर्घृण कत्तल, काँक्रीटची वाढती जंगले, कारखाने आणि वाहनांचे प्रदूषण यांनी परिस्थिती आणखी भयावह केली आहे. दिवसभर तापलेले सिमेंट आणि डांबर रात्रीही उष्णता बाहेर फेकत राहतात. विज्ञानाच्या भाषेत ज्याला “अर्बन हीट आयलंड” म्हटले जाते, त्याचाच हा विदर्भी अवतार आहे. पूर्वी हिरव्यागार दिसणाऱ्या शेतजमिनी आता कोरड्या आणि पडीत पडल्या आहेत. पावसाचे अनियमित चक्र आणि घटलेला ओलावा यामुळे जमीन अधिक तापत असून, उष्णतेचे हे चक्र दिवसेंदिवस भीषण बनत चालले आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, ही केवळ एका उन्हाळ्याची समस्या नाही; तर भविष्यातील मोठ्या पर्यावरणीय संकटाची धोक्याची घंटा आहे. जर आताच कठोर उपाययोजना केल्या नाहीत, तर आगामी काळात विदर्भाला तीव्र दुष्काळ, पाण्याचे दुर्भिक्ष आणि आरोग्य संकटांचा सामना करावा लागू शकतो. त्यामुळे मोठ्या प्रमाणात वृक्षारोपण, तलाव आणि पाणीसाठ्यांचे संवर्धन, शहरांमध्ये हरित पट्टे वाढवणे आणि प्रदूषणमुक्त वाहतूक व्यवस्था उभारणे ही आता पर्याय नसून गरज बनली आहे. घरांच्या छतांवर पांढरे रंग किंवा ग्रीन कव्हर वापरण्याचाही सल्ला दिला जात आहे. पण प्रश्न असा आहे की, निसर्गाच्या या इशाऱ्याकडे सरकार आणि समाज किती गांभीर्याने पाहणार? कारण विदर्भात सध्या फक्त तापमान वाढलेले नाही, तर निसर्गाचा संतापही टोकाला पोहोचला आहे.