एका बाजूला तुफान पाऊस, दुसरीकडे उष्णतेचा जळता फटका
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २६ मे २०२६ ।। देशाच्या हवामानाने सध्या अक्षरशः दोन टोकांचे रूप धारण केले आहे. एका बाजूला काही राज्यांमध्ये पावसाने धुमाकूळ घातला आहे, तर दुसरीकडे उष्णतेच्या लाटेने लोकांचे जीव अक्षरशः हैराण केले आहेत. भारतीय हवामान विभागाने २७ राज्यांमध्ये मुसळधार पावसाचा इशारा दिला असताना तब्बल १५ राज्यांना उष्णतेचा रेड अलर्ट जारी केला आहे. आकाशात ढग, जमिनीवर तापलेली हवा आणि मध्ये भरडला जाणारा सामान्य माणूस — अशी परिस्थिती देशभर दिसू लागली आहे. हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार पुढील काही दिवस उत्तर, वायव्य आणि मध्य भारतात उष्णतेचा प्रकोप कायम राहणार असून दुसरीकडे दक्षिण आणि ईशान्य भारतात मुसळधार पावसाचा तडाखा वाढणार आहे.
दरम्यान, उकाड्याने होरपळलेल्या नागरिकांसाठी दिलासादायक बातमी म्हणजे नैऋत्य मान्सून आता केरळच्या दारात येऊन ठेपला आहे. पुढील दोन ते तीन दिवसांत मान्सून केरळमध्ये दाखल होण्याची शक्यता हवामान विभागाने वर्तवली आहे. अरबी समुद्र, बंगालचा उपसागर आणि अंदमान समुद्र परिसरात मान्सूनच्या पुढील प्रवासासाठी अनुकूल वातावरण तयार झाले आहे. गेल्या चोवीस तासांत आसाम, मेघालय, केरळ, कर्नाटक आणि अंदमान-निकोबार बेटांमध्ये जोरदार पाऊस पडला. ईशान्य भारतात काही भागांत अतिवृष्टीची नोंद झाली असून अनेक ठिकाणी जनजीवन विस्कळीत झाले आहे. किनारपट्टीवरील कर्नाटकात मुसळधार पावसामुळे नद्या दुथडी भरून वाहू लागल्या आहेत.
महाराष्ट्रातही हवामानाचा विचित्र खेळ सुरू झाला आहे. विदर्भात उष्णतेची लाट धगधगत असताना कोकण आणि घाटमाथ्यावर पावसाच्या जोरदार सरी कोसळत आहेत. हवामान विभागाने महाराष्ट्रासह गोवा, राजस्थान, उत्तर प्रदेश, बिहार आणि पंजाबसारख्या राज्यांमध्ये ३० मेपर्यंत वादळी पाऊस आणि विजांच्या कडकडाटाचा इशारा दिला आहे. दुसरीकडे विदर्भातील काही भागांत तापमान ४५ अंशांच्या पुढे गेले असून नागरिक अक्षरशः भाजून निघत आहेत. उष्ण वारे, दमट हवा आणि रात्रीही न कमी होणारा उकाडा यामुळे लोकांच्या आरोग्यावर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. डॉक्टरांनी नागरिकांना दुपारच्या वेळी घराबाहेर पडू नये, भरपूर पाणी प्यावे आणि विशेष काळजी घ्यावी, असा सल्ला दिला आहे.
हवामानातील हा अतिरेक केवळ ऋतू बदलाचा संकेत नसून निसर्गाच्या बिघडलेल्या संतुलनाची गंभीर घंटा मानली जात आहे. एका बाजूला पूर, वादळे आणि मुसळधार पाऊस तर दुसऱ्या बाजूला उष्णतेचा भडका — या दुहेरी संकटाने सामान्य नागरिकांपासून शेतकऱ्यांपर्यंत सर्वांचेच जगणे कठीण केले आहे. मान्सूनच्या आगमनाची उत्सुकता असली तरी त्याचवेळी अतिवृष्टी, वीज कोसळणे आणि वादळी वाऱ्यांचा धोका वाढत आहे. देशभरातील हवामानाचे हे अस्थिर चित्र पाहता यंदाचा पावसाळा केवळ दिलासा देणारा नव्हे, तर अनेक आव्हाने घेऊन येणार असल्याचे स्पष्ट संकेत मिळू लागले आहेत.