कोट्यवधी भाविकांच्या प्रवासाला वेग; नाशिक-त्र्यंबकेश्वर मार्गावर वाहतूक व्यवस्थेची अभूतपूर्व तयारी
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ४ जून २०२६ ।। नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वरच्या भूमीवर २०२७ मध्ये भरवण्यात येणारा सिंहस्थ कुंभमेळा हा केवळ धार्मिक सोहळा नसून, तो व्यवस्थापन, नियोजन आणि जनसेवेची मोठी परीक्षा असणार आहे. कोट्यवधी भाविकांच्या महासागराला शिस्तबद्ध मार्ग देण्यासाठी प्रशासनाने आता चाकांना वेग दिला आहे. कुंभमेळा प्राधिकरणाने तब्बल ४ हजार ५०० बस रस्त्यावर उतरवण्याचा निर्णय घेतला असून, दररोज ३३ लाखांहून अधिक भाविकांची वाहतूक करण्याची क्षमता उभारण्याचा आराखडा तयार करण्यात आला आहे. भाविकांच्या सोयीसाठी उभारलेली ही बससेवा म्हणजे गर्दीच्या महापर्वात शिस्तीचा श्वास ठरणार आहे. लाखो लोकांच्या श्रद्धेला वाहतुकीची भक्कम जोड देत प्रशासनाने सिंहस्थासाठी मोठी तयारी सुरू केल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
सिंहस्थात सर्वात मोठे आव्हान असते ते शेवटच्या काही किलोमीटरच्या प्रवासाचे. अनेकदा वाहनांच्या रांगा, कोंडी आणि गोंधळामुळे भाविकांना मोठा त्रास सहन करावा लागतो. याच अनुभवातून यंदाचा आराखडा अधिक काटेकोर करण्यात आला आहे. बाह्य वाहनतळांपासून धार्मिक स्थळांपर्यंत तब्बल ३ हजार विशेष बस धावणार आहेत. नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वरला जोडणाऱ्या प्रमुख मार्गांवर या बसेस सतत फेऱ्या मारतील. रेल्वेने येणाऱ्या भाविकांसाठी स्वतंत्र १ हजार ५०० बसची व्यवस्था करण्यात आली आहे. म्हणजे रेल्वे स्थानकावर उतरल्यापासून भाविकांना पुढील प्रवासासाठी वेगळी धावपळ करावी लागणार नाही. श्रद्धेचा प्रवास अधिक सुलभ आणि सुरक्षित करण्याचा हा प्रयत्न मानला जात आहे.
विशेष म्हणजे, कुंभमेळा प्राधिकरणाने वाहतुकीचे नियोजन केवळ बसपुरते मर्यादित ठेवलेले नाही. बाह्य वाहनतळ, अंतर्गत वाहतूक आणि पायी मार्ग अशा तीन स्तरांवर संपूर्ण यंत्रणा उभारली जात आहे. अमृतस्नानासारख्या अत्यंत गर्दीच्या दिवसांत खासगी वाहनांना मर्यादित प्रवेश देण्यात येणार असून, पुढील प्रवासासाठी एसटीच्या विशेष बससेवेचा वापर करावा लागणार आहे. नाशिक परिसरातील ४६ वाहनतळांवरून बससेवा सुरू राहणार असून, अतिरिक्त गर्दीच्या काळासाठी शेकडो बसेस राखीव ठेवण्यात येणार आहेत. त्यामुळे अचानक वाढणारी गर्दी हाताळणे प्रशासनासाठी अधिक सोपे होणार आहे.
या संपूर्ण व्यवस्थेचा सर्वात आधुनिक भाग म्हणजे उपग्रहाधारित नियंत्रण यंत्रणा. प्रत्येक बसवर डिजिटल देखरेख ठेवली जाणार असून, फेऱ्या, प्रतीक्षा वेळ, गर्दीचे प्रमाण आणि मार्गावरील स्थिती यावर नियंत्रण कक्षातून सतत नजर ठेवली जाईल. श्रद्धा आणि तंत्रज्ञानाचा हा संगम सिंहस्थ कुंभमेळ्याला नवी ओळख देणार आहे. लाखो भाविकांच्या सुरक्षिततेसह त्यांचा प्रवास सुखकर करण्यासाठी उभारला जाणारा हा वाहतूक आराखडा भविष्यातील मोठ्या धार्मिक सोहळ्यांसाठीही आदर्श ठरण्याची चिन्हे आहेत. सिंहस्थाचा महापर्व अजून दूर असला, तरी त्यासाठीची तयारी मात्र आता वेगाने धावू लागली आहे.