अमेरिका-इराण चर्चा सुरू असतानाच इस्रायलची मोठी कारवाई; बेरूतवरील हल्ल्याने नवे संकट उभे
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ८ जून २०२६ ।। मध्यपूर्वेतील बारूदाच्या ढिगाऱ्यावर शांततेची फुले उमलण्याची चिन्हे दिसत असतानाच पुन्हा एकदा स्फोटक वास्तव समोर आले आहे. एका बाजूला अमेरिका आणि इराण यांच्यात तणाव कमी करण्यासाठी चर्चा सुरू असताना दुसऱ्या बाजूला इस्रायलने लेबनॉनच्या राजधानी बेरूतच्या दक्षिण भागावर जोरदार हल्ले चढवत संपूर्ण समीकरणच बदलून टाकले आहे. काही आठवड्यांपूर्वी अमेरिकेच्या मध्यस्थीने घडवून आणलेला युद्धविराम आता अक्षरशः कागदाचा तुकडा ठरल्याचे चित्र आहे. शांततेच्या घोषणांपेक्षा रणगर्जनाच अधिक प्रभावी ठरत असल्याचे या घडामोडींनी पुन्हा दाखवून दिले आहे. त्यामुळे मध्यपूर्वेतील अस्थिरतेचे सावट आणखी गडद झाले असून जगभरातील राजकीय आणि आर्थिक वर्तुळात खळबळ उडाली आहे.
स्ट्रेट ऑफ होर्मुज परिसरातील तणावामुळे आधीच जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर गंभीर परिणाम होत आहेत. तेल आणि वायू वाहतुकीचा महत्त्वाचा मार्ग असलेल्या या सामुद्रधुनीत निर्माण झालेल्या संघर्षामुळे अनेक देश चिंतेत आहेत. भारतासारख्या ऊर्जा आयातीवर अवलंबून असलेल्या देशांसाठी ही परिस्थिती अधिक धोकादायक मानली जात आहे. अशातच लेबनॉनवरील नव्या हल्ल्यांनी तणावाला आणखी खतपाणी घातले आहे. युद्धविरामानंतर पुन्हा एकदा राजधानी बेरूत लक्ष्य झाल्याने केवळ लेबनॉनच नव्हे तर संपूर्ण प्रदेश अस्वस्थ झाला आहे. शांततेच्या नावाखाली चाललेल्या राजनैतिक प्रयत्नांवर हा थेट घाव असल्याचे मानले जात आहे.
इस्रायलने या कारवाईचे समर्थन करत हिजबुल्लाहच्या तळांना लक्ष्य केल्याचा दावा केला आहे. मात्र या हल्ल्याची वेळ आणि त्याची तीव्रता यामुळे अनेक प्रश्न निर्माण झाले आहेत. कारण अमेरिका इराणशी संवाद साधत असताना अशा प्रकारची लष्करी कारवाई झाल्याने राजनैतिक प्रक्रियेवर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. आधीच इराणने इस्रायलच्या कारवायांबाबत नाराजी व्यक्त केली होती. त्यामुळे या हल्ल्यानंतर ते अधिक आक्रमक भूमिका घेतील का, याकडे जगाचे लक्ष लागले आहे. एका बाजूला चर्चा आणि दुसऱ्या बाजूला बॉम्बवर्षाव, अशी परस्परविरोधी परिस्थिती निर्माण झाल्याने मध्यपूर्वेतील शांततेचे स्वप्न पुन्हा धूसर झाले आहे.
या संपूर्ण घडामोडींचा सर्वात मोठा फटका सामान्य नागरिकांना बसत आहे. युद्धाच्या प्रत्येक ठिणगीसोबत तेलाचे दर, महागाई आणि आर्थिक अस्थिरता वाढत आहे. बेरूतवरील हल्ल्याने केवळ एका शहराला लक्ष्य केलेले नाही, तर मध्यपूर्वेतील शांततेच्या आशेलाच हादरा दिला आहे. अमेरिका, इराण, इस्रायल आणि लेबनॉन यांच्यातील पुढील हालचाली आता अत्यंत महत्त्वाच्या ठरणार आहेत. कारण एका चुकीच्या निर्णयाने संपूर्ण प्रदेश नव्या आणि अधिक भीषण संघर्षाच्या खाईत ढकलला जाऊ शकतो. जग सध्या युद्धविरामाच्या राखेतून पुन्हा उठणाऱ्या ज्वाळांकडे चिंतेने पाहत आहे.