अपाचे हेलिकॉप्टर पाडल्याच्या दाव्यानंतर ट्रम्प यांचा प्रतिहल्ला; होर्मुझ सामुद्रधुनीत तणाव शिगेला, आखातात महायुद्धाच्या सावल्या गडद
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १० जून २०२६ ।। US strikes Iran after Apache helicopter downed in Hormuz : इराण-इस्रायल संघर्षाच्या धगधगत्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेने शांततेचा झेंडा हातात घेतला होता, पण रणांगणावर घडलेल्या एका घटनेने सारा खेळच उलटा केला. इराणने अमेरिकेचे अत्याधुनिक अपाचे हेलिकॉप्टर पाडल्याचा दावा केल्यानंतर व्हाईट हाऊसचा संयम सुटला आणि अमेरिकन लष्कराने थेट इराणवर हवाई कारवायांचा मारा सुरू केला. चर्चा, वाटाघाटी आणि युद्धविरामाच्या घोषणा एका क्षणात बाजूला पडल्या आणि होर्मुझ सामुद्रधुनीच्या आकाशात पुन्हा एकदा क्षेपणास्त्रांचे धुरळे उडू लागले. जागतिक तेलपुरवठ्याची जीवनवाहिनी मानल्या जाणाऱ्या या प्रदेशात आता प्रत्येक स्फोट जगाच्या अर्थव्यवस्थेला हादरा देत आहे.
अमेरिकन सेंट्रल कमांडने या कारवाईला ‘आत्मसंरक्षणार्थ प्रत्युत्तर’ असे नाव दिले असले, तरी प्रत्यक्षात ही एक स्पष्ट ताकदप्रदर्शनाची मोहीम असल्याचे चित्र दिसत आहे. इराणच्या हवाई संरक्षण यंत्रणा, रडार केंद्रे आणि नियंत्रण तळांना लक्ष्य करत अमेरिकेने काही तासांतच अनेक ठिकाणी हल्ले चढवले. दक्षिण इराणमधील बंदर अब्बास, सिरिक आणि होर्मोज्गान परिसरात झालेल्या स्फोटांनी नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण केले. एकीकडे अमेरिकेने कारवाई पूर्ण झाल्याचा दावा केला, तर दुसरीकडे इराणने हे केवळ सुरुवात असल्याचे संकेत दिले. परिणामी आखातातील तणाव आता धोकादायक टप्प्यावर पोहोचला आहे.
दरम्यान, इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्ड्सने बहरीनमधील अमेरिकेच्या पाचव्या नौदल ताफ्याला ड्रोनद्वारे लक्ष्य केल्याचा दावा करत संघर्षाला आणखी गंभीर वळण दिले. अमेरिकेच्या २१ हवाई आणि नौदल ठिकाणांवर हल्ले केल्याचा दावाही त्यांनी केला आहे. जॉर्डनमधील अमेरिकी तळांवर क्षेपणास्त्रे डागल्याचे सांगितले जात असले तरी या दाव्यांची स्वतंत्र पुष्टी झालेली नाही. मात्र या आरोप-प्रत्यारोपांच्या रणधुमाळीत एक गोष्ट स्पष्ट झाली आहे—दोन्ही बाजूंनी आता मागे हटण्याची भाषा सोडली असून प्रत्युत्तराच्या भाषेलाच प्राधान्य दिले जात आहे. त्यामुळे मध्यपूर्वेतील प्रत्येक देश आता सावध पवित्र्यात गेला आहे.
या संघर्षाचा परिणाम केवळ रणांगणापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. जागतिक तेलबाजार, समुद्री व्यापार आणि आंतरराष्ट्रीय सुरक्षेवर त्याचे पडसाद उमटू लागले आहेत. होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जगातील मोठा तेलपुरवठा होतो. त्यामुळे येथे निर्माण झालेली अस्थिरता तेलाच्या किमती गगनाला भिडवू शकते. अमेरिकेची युद्धसज्जता आणि इराणची प्रतिहल्ल्याची भाषा पाहता परिस्थिती आणखी चिघळण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. जग अजूनही दोन महायुद्धांच्या जखमा विसरलेले नाही; पण आखातातील या धगधगत्या संघर्षाने पुन्हा एकदा प्रश्न उभा केला आहे—हा केवळ प्रतिहल्ला आहे की एका नव्या महाभडक्याची नांदी?