पावसाच्या आशेवर राज्याची नजर; हवामान विभागाचा तीन-चार दिवसांचा अंदाज, तोपर्यंत वादळी सरींची शक्यता
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ११ जून २०२६ ।। जून महिना अर्ध्यावर येत असताना महाराष्ट्रातील शेतकरी, नागरिक आणि प्रशासनाचे डोळे आकाशाकडे लागले आहेत. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यांनी राज्याच्या दारात हजेरी लावली खरी, पण त्यानंतर जणू त्यांच्या पावलांना ब्रेक लागल्याचे चित्र आहे. सहा जून रोजी तळकोकणातून राज्यात प्रवेश करणाऱ्या मॉन्सूनने रत्नागिरी, सातारा आणि सोलापूरपर्यंत मजल मारली; मात्र त्यानंतर त्याची वाटचाल संथ झाली. पावसाच्या प्रतीक्षेत असलेल्या लाखो नागरिकांना आता आणखी काही दिवस धीर धरावा लागणार असल्याचे स्पष्ट संकेत भारतीय हवामान विभागाने दिले आहेत. राज्यात उष्णतेचा तडाखा कायम असताना मॉन्सूनच्या या मंदावलेल्या गतीमुळे चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
हवामान विभागाच्या मते, सध्या अरबी समुद्र आणि बंगालच्या उपसागरातून मॉन्सूनच्या प्रगतीसाठी आवश्यक असलेली अनुकूल परिस्थिती निर्माण झालेली नाही. त्यामुळे बुधवारी दिवसभर मॉन्सूनने कोणतीही विशेष प्रगती केली नाही. साधारणपणे या काळात महाराष्ट्रातील बहुतांश भाग पावसाच्या प्रभावाखाली येण्याची अपेक्षा असते; मात्र यंदा निसर्गाने थोडा संयम ठेवण्याचा इशारा दिला आहे. तीन ते चार दिवसांनंतर वातावरणात सुधारणा होण्याची शक्यता असून त्यानंतर महाराष्ट्रातील आणखी काही भागांसह पूर्व भारतातील राज्यांमध्ये मॉन्सून पुढे सरकू शकतो, असा अंदाज वर्तविण्यात आला आहे.
दरम्यान, मॉन्सूनची प्रतीक्षा सुरू असली तरी राज्य पूर्णपणे कोरडे राहणार नाही. समुद्रावरून येणारे बाष्प, वाढते तापमान आणि स्थानिक हवामानातील बदल यामुळे अनेक भागांत मॉन्सूनपूर्व वादळी पावसाचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. विजांच्या कडकडाटासह वारे आणि तुरळक सरी यामुळे काही भागांना तात्पुरता दिलासा मिळू शकतो. मात्र हा पाऊस शेतीसाठी किंवा जलसाठ्यांसाठी पुरेसा ठरणार नाही. त्यामुळे खरीप हंगामाची तयारी करणाऱ्या शेतकऱ्यांचे लक्ष अजूनही मॉन्सूनच्या अधिकृत आणि व्यापक आगमनाकडेच लागले आहे. अनेक ठिकाणी पेरणीची तयारी पूर्ण झाली असली तरी पावसाअभावी शेतकरी प्रतीक्षेत आहेत.
हवामान विभागाच्या ‘जीएफएस’ मॉडेलनुसार जूनच्या तिसऱ्या आठवड्यात परिस्थितीत सकारात्मक बदल होण्याची चिन्हे आहेत. १५ जूननंतर मोसमी वाऱ्यांचा प्रवाह अधिक मजबूत होण्याची शक्यता असून विशेषतः कोकण किनारपट्टीवर पावसाचा जोर वाढू शकतो. त्यानंतर राज्यातील इतर भागांनाही चांगल्या पावसाचा लाभ मिळण्याची अपेक्षा आहे. मात्र तोपर्यंत महाराष्ट्राला थोडी आणखी प्रतीक्षा करावी लागणार आहे. दरवर्षी उत्साहाने स्वागत होणाऱ्या मॉन्सूनने यंदा प्रवेश केला असला, तरी त्याची खरी दमदार उपस्थिती अजून बाकी असल्याचेच सध्याचे चित्र आहे. पावसाच्या प्रत्येक ढगाकडे आशेने पाहणाऱ्या महाराष्ट्रासाठी पुढील काही दिवस निर्णायक ठरणार आहेत.