डेटा नाही, वाय-फाय नाही तरीही लाईव्ह टीव्ही; D2M तंत्रज्ञानामुळे मोबाईल वापराचा चेहरामोहराच बदलणार
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १४ जून २०२६ ।। मोबाईल हातात असला की इंटरनेट लागणारच, डेटा संपला की मनोरंजन थांबणारच, अशी सवय जगाला लागली होती. पण आता ही समजूत मोडीत निघण्याची वेळ आली आहे. कारण जगातील पहिला D2M अर्थात ‘डायरेक्ट-टू-मोबाईल’ फीचर फोन बाजारात दाखल होण्याच्या तयारीत आहे. खुशटेक कोरिया या कंपनीने विकसित केलेल्या या फोनची चर्चा तंत्रज्ञान विश्वात वादळासारखी पसरली आहे. कारण या फोनमध्ये ना इंटरनेटची गरज, ना वाय-फायची आवश्यकता; तरीही वापरकर्ते थेट लाईव्ह टीव्ही चॅनेल पाहू शकणार आहेत. ज्या देशात अजूनही लाखो लोकांना दर्जेदार इंटरनेट उपलब्ध नाही, त्या भारतासाठी हे तंत्रज्ञान एखाद्या डिजिटल क्रांतीपेक्षा कमी नाही. मोबाईलचा अर्थ फक्त कॉलिंग किंवा डेटा वापरणे एवढाच नसून तो थेट प्रसारणाचे केंद्र बनू शकतो, हे या तंत्रज्ञानाने दाखवून दिले आहे.
D2M म्हणजेच डायरेक्ट-टू-मोबाईल तंत्रज्ञानाचे वैशिष्ट्य असे की, टीव्ही प्रसारणाचे सिग्नल थेट मोबाईलमध्ये पोहोचतात. यासाठी डेटा पॅक किंवा ब्रॉडबँडची गरज लागत नाही. फोनमध्ये बसवलेला विशेष इन-बिल्ट अँटेना हे सिग्नल पकडतो आणि वापरकर्त्याला थेट टीव्ही चॅनल दाखवतो. ATSC 3.0 या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर या डिव्हाईसमध्ये करण्यात आला आहे. विशेष म्हणजे दुर्गम भाग, डोंगराळ प्रदेश किंवा इंटरनेटची कमकुवत सुविधा असलेल्या ठिकाणीही हे तंत्रज्ञान प्रभावीपणे काम करू शकते. आज इंटरनेट बंद पडलं की मनोरंजन आणि माहितीचा प्रवाह थांबतो. पण D2M तंत्रज्ञानामुळे हा अडथळा इतिहासजमा होऊ शकतो. त्यामुळे भविष्यातील प्रसारण क्षेत्रात या तंत्रज्ञानाकडे आशेने पाहिले जात आहे.
तांत्रिक वैशिष्ट्यांच्या बाबतीत हा फोन साधा असला तरी त्यामागील कल्पना अत्यंत मोठी आहे. २.४ इंचाचा डिस्प्ले, ६४ एमबी रॅम, १२८ एमबी स्टोरेज, १८००mAh बॅटरी आणि २जी-४जी नेटवर्क सपोर्ट अशी त्याची रचना आहे. यात ०.३ मेगापिक्सेल कॅमेरा, टॉर्च, एफएम रेडिओ आणि ब्लूटूथ ५.० सारखी मूलभूत फीचर्सही आहेत. फोन ThreadX ऑपरेटिंग सिस्टीमवर चालतो आणि त्यामध्ये डिजिटल पेमेंटसह काही आवश्यक अॅप्स आधीपासून उपलब्ध असतील. स्मार्टफोनच्या झगमगाटात हा फोन कदाचित साधा वाटेल; पण त्याची खरी ताकद इंटरनेटशिवाय माहिती आणि मनोरंजन उपलब्ध करून देण्यात आहे. त्यामुळे हा फोन सामान्य नागरिक, ग्रामीण भागातील लोक आणि कमी खर्चात डिजिटल सेवा शोधणाऱ्यांसाठी महत्त्वाचा पर्याय ठरू शकतो.
आज भारत डिजिटल महासत्ता बनण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे. अशा वेळी D2M सारखे तंत्रज्ञान माहितीच्या लोकशाहीकरणाला नवे बळ देऊ शकते. शैक्षणिक कार्यक्रम, आपत्कालीन सूचना, सरकारी संदेश आणि थेट बातम्या इंटरनेटशिवाय लोकांपर्यंत पोहोचू शकतील. त्यामुळे केवळ मनोरंजन नव्हे तर राष्ट्रीय सुरक्षेच्या आणि सार्वजनिक हिताच्या दृष्टीनेही या तंत्रज्ञानाचे महत्त्व मोठे आहे. सध्या हा फोन उत्पादनाच्या अंतिम टप्प्यात असून लवकरच बाजारात दाखल होणार आहे. लावा, नोकिया यांसारख्या कंपन्याही या क्षेत्रात उतरल्याची चर्चा आहे. त्यामुळे येणाऱ्या काळात मोबाईल म्हणजे फक्त इंटरनेट नव्हे, तर थेट प्रसारणाचे नवे माध्यम ठरणार आहे. D2M तंत्रज्ञानाने मोबाईल विश्वात एका नव्या पर्वाची चाहूल दिली आहे.