१६ लाख कोटींच्या हाय-स्पीड रेल्वे जाळ्याची तयारी; महाराष्ट्रासह देशातील प्रमुख शहरांना मिळणार विकासाचा ‘सुपरफास्ट’ ट्रॅक!
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १६ जून २०२६ ।। देशात रस्ते, विमानतळ आणि मेट्रोनंतर आता रेल्वे क्षेत्रात वेगाची अशी क्रांती घडण्याच्या उंबरठ्यावर भारत उभा आहे की, पुढील काही वर्षांत प्रवासाच्या जुन्या संकल्पनाच बदलून जाणार आहेत. मुंबई ते पुणे हा प्रवास आजही अनेकांसाठी वाहतूक कोंडी, डोंगरघाट आणि वेळेची शर्यत यांचे प्रतीक मानला जातो. पण आता हीच दोन आर्थिक शक्तिकेंद्रे अवघ्या ४८ मिनिटांत जोडली जाणार असल्याची घोषणा समोर आली आहे. भारतीय रेल्वेने देशभरात सात हाय-स्पीड रेल्वे कॉरिडॉर उभारण्याचा महत्त्वाकांक्षी आराखडा तयार केला असून, तब्बल १६ लाख कोटी रुपयांच्या या योजनेमुळे भारताच्या विकासगतीला नवे पंख मिळणार आहेत. रेल्वेच्या इतिहासात हा केवळ प्रकल्प नाही, तर वेग, तंत्रज्ञान आणि आर्थिक परिवर्तनाचा नवा अध्याय ठरणार आहे.
मुंबई-पुणे हाय-स्पीड कॉरिडॉर हा या योजनेचा सर्वात चर्चेचा भाग ठरला आहे. सध्या साडेतीन तास लागणारा प्रवास एका तासापेक्षाही कमी वेळेत पूर्ण होणार असल्याने उद्योग, व्यवसाय, शिक्षण आणि रोजगार क्षेत्राला मोठी चालना मिळेल. सकाळी पुण्यातून निघालेला कर्मचारी मुंबईत काम करून संध्याकाळी घरी परत येऊ शकेल, अशी परिस्थिती निर्माण होणार आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे-हैदराबाद, दिल्ली-वाराणसी आणि वाराणसी-सिलिगुरीसारखे मार्गही हाय-स्पीड नेटवर्कमध्ये जोडले जाणार आहेत. यामुळे देशातील प्रमुख आर्थिक आणि औद्योगिक केंद्रांमधील अंतर केवळ नकाशावरच उरणार असून प्रत्यक्ष प्रवासात वेळेची बचत अभूतपूर्व असेल.
या प्रकल्पामागे केवळ वेगाचा विचार नाही, तर देशाच्या आर्थिक सामर्थ्याचा मोठा आराखडा दडलेला आहे. रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांच्या नेतृत्वाखाली रेल्वे मंत्रालयाने या प्रकल्पांना गती दिली आहे. दिल्लीपासून दक्षिण भारतापर्यंत आणि पश्चिम किनारपट्टीपासून पूर्वोत्तर भारतापर्यंत वेगवान रेल्वे जाळे उभारण्याचा संकल्प करण्यात आला आहे. या कॉरिडॉरमुळे औद्योगिक गुंतवणूक वाढेल, पर्यटनाला चालना मिळेल आणि लाखो रोजगार निर्माण होतील. आज विकसित देशांच्या यादीत ज्या राष्ट्रांची गणना होते, त्या सर्वांकडे हाय-स्पीड रेल्वे नेटवर्क आहे. आता भारतही त्या क्लबमध्ये प्रवेश करण्याच्या तयारीत असल्याचे चित्र स्पष्ट दिसत आहे.
दरम्यान, भारताची पहिली स्वदेशी बुलेट ट्रेन २०२७ मध्ये धावणार असल्याची घोषणा या स्वप्नाला अधिक बळ देणारी ठरली आहे. मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पाचे काम वेगाने सुरू असून दरमहा सुमारे १५ किलोमीटर ट्रॅकचे बांधकाम पूर्ण होत आहे. सुरत ते बिलीमोरा या पहिल्या टप्प्यापासून सुरू होणारी ही सेवा पुढे संपूर्ण मार्गावर धावणार आहे. एकेकाळी परदेशातील बुलेट ट्रेनचे व्हिडिओ पाहून आश्चर्य व्यक्त करणारा भारत आता स्वतःचे हाय-स्पीड नेटवर्क उभारत आहे. मुंबई-पुणे अवघ्या ४८ मिनिटांत जोडण्याचे स्वप्न प्रत्यक्षात आले, तर तो दिवस भारतीय वाहतूक व्यवस्थेतील ऐतिहासिक टप्पा ठरणार आहे. वेगाच्या या नव्या युगाची चाहूल आता स्पष्टपणे ऐकू येऊ लागली आहे.