अवघ्या दोन महिन्यांत न्यायाच्या उंबरठ्यावर पोहोचलेल्या नसरापूर प्रकरणाकडे राज्याचे डोळे; आजचा निकाल ठरणार ऐतिहासिक
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २९ जून २०२६ ।। नसरापूरच्या निष्पाप चिमुरडीवर अत्याचार करून तिची निर्घृण हत्या करणाऱ्या भीमराव कांबळे या नराधमाचा अंतिम न्याय आज ठरणार आहे. विशेष न्यायालयाने आरोपीला आधीच दोषी ठरविले असून आता फाशीचा दोर गळ्यात पडणार की जन्मठेपेची बेडी हातात बसणार, याची उत्कंठा संपूर्ण महाराष्ट्राला लागली आहे. महाराष्ट्र दिनी घडलेल्या या अमानुष घटनेने समाजमन हादरले होते. संतापाच्या ज्वालांनी राज्य पेटले, पण पोलिसांनी भावनेपेक्षा पुराव्यांवर भर देत विक्रमी वेगाने तपास पूर्ण केला. अवघ्या पंधरा दिवसांत तब्बल १२०० पानी आरोपपत्र न्यायालयात दाखल झाले आणि दोन महिन्यांच्या आत खटला शिक्षेच्या टप्प्यावर पोहोचला. न्यायाला वर्षानुवर्षे धूळ खात बसावे लागते, ही रूढ समजूत या खटल्याने मोडून काढली आहे.
गेल्या सुनावणीत न्यायालयातील वातावरण अंगावर काटा आणणारे होते. न्यायाधीशांनी आरोपीला थेट विचारले, “तो दिवस आठव आणि सांग, तुला कोणती शिक्षा द्यावी?” दोषी ठरल्यानंतरही पश्चात्तापाचा एक शब्द न उच्चारणाऱ्या कांबळेने पुन्हा बनाव रचत मुलीचा मृत्यू अपघाताने झाल्याची हास्यास्पद सफाई दिली. न्यायालयाने त्याचा दावा फेटाळत, “तो इतिहास झाला आहे, गुन्हा सिद्ध झाला आहे,” असे स्पष्ट सुनावले. त्यानंतर आरोपी निरुत्तर झाला. एका निष्पाप लेकराचा जीव घेतल्यानंतरही चेहऱ्यावर अपराधाची एकही रेष उमटली नाही, हे दृश्य उपस्थितांनाही अस्वस्थ करून गेले. न्यायालयासमोर उभा असलेला तो माणूस नव्हे, तर समाजाच्या विवेकाला आव्हान देणारा क्रौर्याचा चेहरा असल्याची भावना अनेकांनी व्यक्त केली.
सरकारी पक्षाने आरोपीला मृत्युदंडाची मागणी करत न्यायालयासमोर अत्यंत ठोस युक्तिवाद मांडला. चिमुरडीवर तब्बल ३९ मिनिटे अमानुष अत्याचार झाले, तिच्या अंगावर १८ गंभीर जखमा आढळल्या आणि वैज्ञानिक पुरावे, डीएनए अहवाल, सीसीटीव्ही चित्रफीत, न्यायवैद्यकीय तपासणी तसेच ५५ हून अधिक साक्षीदारांच्या जबाबांनी आरोपीचा गुन्हा निर्विवाद सिद्ध झाला, असे सरकारी वकिलांनी सांगितले. समाजात महिलांमध्ये आणि लहान मुलींमध्ये सुरक्षिततेची भावना टिकवायची असेल, तर अशा नराधमांना कठोरातील कठोर शिक्षा देणे आवश्यक आहे, असा मुद्दा त्यांनी ठामपणे मांडला. दुसरीकडे बचाव पक्षाने आरोपीचे वय, मानसिक धक्का आणि कथित परिस्थितीजन्य विसंगतींचा आधार घेत जन्मठेपेची मागणी केली; मात्र न्यायालयाने दोषसिद्धी करताना हे सर्व मुद्दे ग्राह्य धरले नाहीत.
या खटल्याने केवळ एका गुन्ह्याचा निकाल दिलेला नाही, तर न्यायव्यवस्थेच्या गतीबाबतही नवा आदर्श निर्माण केला आहे. राज्यात एवढ्या कमी कालावधीत तपास, आरोपपत्र, साक्षी आणि अंतिम युक्तिवाद पूर्ण झाल्याने ही सुनावणी विशेष ठरली आहे. आजचा निर्णय केवळ एका आरोपीचे भविष्य ठरवणार नाही, तर समाजाला न्यायव्यवस्थेचा संदेशही देणार आहे. निष्पाप लेकरांच्या सुरक्षेवर उठणाऱ्या प्रत्येक हाताला कायद्याचा फास किती घट्ट असतो, हे दाखवण्याची ही वेळ आहे. म्हणूनच आज संपूर्ण महाराष्ट्राचे लक्ष न्यायालयाच्या त्या एका शब्दाकडे लागले आहे—फाशी की जन्मठेप?