सार्क देशांतील ३७ हजारांहून अधिक बालरुग्ण; भारताचा वाटा तब्बल ६८.८ टक्के
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १३ ऑगस्ट २०२६ ।। कर्करोग म्हटलं की डोळ्यांसमोर प्रौढ व्यक्ती उभी राहते. पण आता या आजाराने बालविश्वाच्याही दारावर टकटक केली आहे. दक्षिण आशियातील आठ देशांमध्ये २०२२मध्ये ० ते १४ वर्षे वयोगटातील ३७,७१६ नव्या बालकर्करोगाच्या रुग्णांची नोंद झाल्याचा धक्कादायक अंदाज समोर आला आहे. त्यापैकी भारतातील रुग्णसंख्या तब्बल २५,९३९, म्हणजेच सुमारे ६८.८ टक्के आहे. हा अभ्यास GLOBOCAN 2022च्या आकडेवारीवर आधारित असून, त्याचे निष्कर्ष The Lancet Regional Health – Southeast Asia मध्ये प्रकाशित झाले आहेत. मात्र भारताचा वाटा मोठा दिसण्यामागे देशाची प्रचंड लोकसंख्याही महत्त्वाची आहे; त्यामुळे केवळ एकूण रुग्णसंख्येवरून भारतात आजाराचा धोका इतर सर्व देशांपेक्षा अधिक आहे, असा निष्कर्ष काढणे चुकीचे ठरेल.
या अभ्यासातील आणखी गंभीर बाब म्हणजे कर्करोगामुळे झालेल्या मृत्यूंची संख्या. सार्कच्या आठ देशांमध्ये २०२२मध्ये अंदाजे १७,६९८ बालकांचा कर्करोगामुळे मृत्यू झाला. भारताचा त्यातील वाटा सुमारे १२ हजार इतका होता. मात्र या आकडेवारीकडेही डोळे झाकून पाहून चालणार नाही. कारण देशागणिक कर्करोगाची नोंदणी, निदान सुविधा आणि उपचारांची उपलब्धता वेगवेगळी आहे. काही देशांमध्ये रुग्णांची नोंदच अपुरी असल्यामुळे प्रत्यक्ष आजाराचे प्रमाण उपलब्ध आकडेवारीपेक्षा अधिक असण्याची शक्यता अभ्यासकांनी अधोरेखित केली आहे. म्हणजे आकडे कमी दिसले म्हणून आजार कमी आहे, असा गैरसमज करणे धोकादायक ठरेल.
बालकांमध्ये आढळणाऱ्या कर्करोगांमध्ये ल्युकेमिया अर्थात रक्ताचा कर्करोग सर्वाधिक असल्याचे अभ्यासातून समोर आले आहे. सार्क देशांमध्ये तो एकूण बालकर्करोगाच्या सुमारे ३५ ते ५० टक्के प्रकरणांमध्ये आढळतो. त्यानंतर मेंदू आणि मध्यवर्ती मज्जासंस्थेतील कर्करोगांचा क्रमांक लागतो, ज्यांचा वाटा साधारण १२ टक्क्यांच्या आसपास आहे. विशेष म्हणजे उपचारांच्या परिणामांमध्येही देशांमध्ये मोठी तफावत दिसते. मृत्यू-रुग्ण प्रमाण श्रीलंकेत सुमारे ०.३० तर अफगाणिस्तानात ०.५७ इतके होते. त्यामुळे प्रश्न केवळ किती मुलांना कर्करोग होतो एवढाच नाही; आजारी मुलाला वेळेवर निदान, तज्ज्ञ उपचार आणि उपचार पूर्ण होण्याची संधी मिळते का, हा त्याहून मोठा प्रश्न आहे.
म्हणूनच या संशोधनाचा खरा इशारा आकड्यांपेक्षा व्यवस्थेला आहे. बालकर्करोगासाठी मजबूत नोंदणी व्यवस्था, वेळेवर निदान, प्रशिक्षित बाल-कर्करोगतज्ज्ञ, आवश्यक औषधे आणि उपचारांची सातत्यपूर्ण उपलब्धता वाढवणे गरजेचे आहे. अभ्यासकांनी विशेषतः कर्करोग नोंदणी मजबूत करण्याबरोबरच ल्युकेमियासाठी प्रमाणित उपचार पद्धती आणि मेंदू-मज्जासंस्थेच्या कर्करोगासाठी विशेष उपचारव्यवस्था वाढवण्याची गरज व्यक्त केली आहे. मुलांच्या हातात पुस्तक असायला हवे, कर्करोगाच्या फाईलचा गठ्ठा नाही. त्यामुळे पालकांनी घाबरून जाण्याऐवजी मुलांच्या आरोग्यातील असामान्य बदलांकडे दुर्लक्ष न करणे आणि संशयास्पद लक्षणे असल्यास वैद्यकीय सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे. हा अभ्यास कर्करोगाचे कारण सांगत नाही; तो दक्षिण आशियातील बालकर्करोगाचे ओझे आणि उपचारव्यवस्थेतील तफावत दाखवतो.