खड्डे, तुंबलेले रस्ते आणि अंतहीन वाहतूक कोंडी; पुणेकरांचा संयम संपला, प्रशासन मात्र अजूनही कागदावरच धावतंय
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ०४ जुलै २०२६ ।। ‘स्मार्ट सिटी’… हे नाव ऐकलं की डोळ्यांसमोर आधुनिक रस्ते, सुरळीत वाहतूक आणि तंत्रज्ञानाने सजलेलं शहर उभं राहतं. पण पुण्यात दोन दिवसांचा पाऊस पडताच हे स्वप्न चिखलात लोळताना दिसलं. महापालिकेने मान्सूनपूर्व कामांवर लाखो-कोट्यवधींचा गाजावाजा केला, बैठका घेतल्या, आराखडे दाखवले, दावे केले; पण पावसाच्या काही सरींनी त्या सगळ्या घोषणांचा फुगा एका क्षणात फोडला. रस्ते तळ्यांत बदलले, खड्ड्यांनी वाहनचालकांचा जीव मेटाकुटीला आणला आणि वाहतूक कोंडीने संपूर्ण शहराचा श्वासच गुदमरला. स्मार्ट सिटीचा बोर्ड मात्र ताठ उभा राहिला; फक्त त्याखाली उभा असलेला पुणेकर पावसात भिजत, खड्ड्यात अडकत आणि प्रशासनाच्या निष्क्रियतेवर संताप व्यक्त करत राहिला. विकासाच्या घोषणा आकाशात झेपावत असताना जमिनीवर मात्र नागरिकांची अक्षरशः फरफट होत असल्याचे चित्र पुन्हा एकदा स्पष्ट झाले.
मध्यवर्ती पुण्यापासून उपनगरांपर्यंत वाहतुकीचा अक्षरशः बोजवारा उडाला. छत्रपती शिवाजी महाराज रस्ता, बाजीराव रस्ता, शनिपार, फर्ग्युसन कॉलेज रस्ता, सेनापती बापट रस्ता, लक्ष्मी रस्ता, काँग्रेस भवन परिसर, घोले रस्ता, मंगळवार पेठ, पुणे स्टेशन, ईस्ट स्ट्रीट आणि जिल्हाधिकारी कार्यालय परिसर वाहनांच्या लांबलचक रांगांनी भरून गेला. एका बाजूला संकष्टी चतुर्थीमुळे वाहतुकीत बदल, दुसऱ्या बाजूला मेट्रोच्या कामासाठी बंद असलेला भिडे पूल आणि त्यात पावसाने घातलेला धुमाकूळ—या तिहेरी फटक्याने शहर अक्षरशः ठप्प झाले. सिग्नल हिरवा होत होता, पण वाहनं पुढे सरकत नव्हती. स्मार्ट ट्रॅफिक व्यवस्थापनाचे दावे करणाऱ्यांनी कदाचित ही दृश्ये पाहण्यासाठी वातानुकूलित कार्यालयाबाहेर डोकावलेही नसावे, अशी उपरोधिक चर्चा नागरिकांमध्ये रंगली.
रस्त्यांवरील खड्डे आणि तुंबलेल्या मलनिःसारण वाहिन्यांनी परिस्थिती अधिक बिकट केली. शाहीर अमर शेख चौक, सेव्हन लव्हज चौक, ताडीगुत्ता चौक, बाणेरमधील राधा हॉटेल चौक, कोरेगाव पार्कचा नॉर्थ मेन रोड, हडपसर, धायरी, फातिमानगर, वानवडी, भैरोबानाला आणि सोलापूर रोड परिसरात पाणी साचल्याने वाहनांचा वेग कासवापेक्षाही मंद झाला. पुणे-बंगळूर महामार्गावरील सेवा रस्त्यांवर वाहने तासन्तास अडकून पडली, तर पुनावळे येथील भुयारी मार्गाने पुन्हा नियोजनातील त्रुटी उघड केल्या. जहाँगीर हॉस्पिटल ते मंगलदास चौकादरम्यान फुटलेल्या मलनिःसारण वाहिनीच्या दुरुस्तीमुळे वाहतूक वळवावी लागली आणि बंडगार्डन परिसरावर अतिरिक्त ताण आला. खोदलेले रस्ते वेळेत बुजवले नाहीत, नाले वेळेवर साफ झाले नाहीत आणि त्याची किंमत रोज कर भरणाऱ्या नागरिकांना भरावी लागली.
पावसाला दोष देऊन प्रशासनाने हात झटकण्याची ही वेळ नाही. कारण पाऊस दरवर्षी पडतो; पण नियोजन मात्र दरवर्षी वाहून जाते. शहराला स्मार्ट बनवण्यापूर्वी ते सक्षम बनवण्याची गरज आहे. रस्ते, नाले, वाहतूक व्यवस्था आणि विकासकामांमध्ये समन्वय नसेल, तर स्मार्ट सिटीचे स्वप्न केवळ जाहिरातींमध्येच शोभून दिसेल. पुणेकरांना भाषणं, उद्घाटनं आणि आश्वासनं नकोत; त्यांना पावसात न बुडणारे रस्ते, खड्डेमुक्त प्रवास आणि वेळेवर घरी पोहोचण्याची हमी हवी आहे. अन्यथा प्रत्येक मान्सून प्रशासनाच्या निष्काळजीपणाचा पंचनामा करत राहील आणि ‘स्मार्ट सिटी’ ही पदवी पुणेकरांच्या जखमेवर मीठ चोळणारी उपहासात्मक उपाधी ठरेल.