ट्रम्प यांनी शांतता करार संपल्याची घोषणा; अमेरिका–इराणकडून परस्परांवर भीषण हल्ले, जगभरात युद्धाच्या विस्ताराची चिंता
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ०९ जुलै २०२६ ।। पश्चिम आशियात शांततेचा धागा जेमतेम जुळतोय असे वाटत असतानाच तो एका झटक्यात तुटला आणि युद्धाच्या ज्वाळांनी पुन्हा संपूर्ण परिसराला वेढले. अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्षाने आता नव्या आणि अधिक धोकादायक टप्प्यात प्रवेश केला आहे. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील तेलवाहू जहाजांवरील हल्ल्यांनंतर अमेरिकेने थेट इराणवर मोठी लष्करी कारवाई केली, तर राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी युद्धबंदी करार अधिकृतपणे संपल्याची घोषणा करून जगालाच धक्का दिला. चर्चा सुरू ठेवण्याची भाषा एका बाजूला आणि क्षेपणास्त्रांचा वर्षाव दुसऱ्या बाजूला, अशा विरोधाभासी घडामोडींमुळे जागतिक राजकारण पुन्हा अस्थिर झाले आहे.
अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने इराणमधील तब्बल ऐंशीहून अधिक लक्ष्यांवर हवाई हल्ले केल्याचा दावा केला आहे. होर्मुझ सामुद्रधुनीत व्यापारी जहाजांवर झालेल्या हल्ल्यांना हे तातडीचे प्रत्युत्तर असल्याचे अमेरिकेने स्पष्ट केले. त्याचवेळी इराणची आर्थिक कोंडी करण्यासाठी तेलविक्रीवरील विशेष परवाना रद्द करण्याचाही निर्णय जाहीर करण्यात आला. युद्ध फक्त रणांगणावर लढले जात नाही, तर अर्थव्यवस्थेचा गळाही त्याचवेळी आवळला जातो, याचे हे स्पष्ट उदाहरण ठरले. अमेरिकेच्या या दुहेरी आघातामुळे मध्यपूर्वेतील तणाव आणखी भडकण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
इराणनेही माघार घेण्याऐवजी आक्रमक प्रत्युत्तर देत बहरीन आणि कुवेतमधील अमेरिकन लष्करी तळांवर क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोन हल्ले केल्याचा दावा केला आहे. बहरीनमधील अमेरिकेच्या पाचव्या नौदल तळासह ‘अली अल सालेम’ हवाई तळाला लक्ष्य करण्यात आल्याचे इराणने म्हटले आहे. इतकेच नव्हे, तर अमेरिकेचे अत्याधुनिक एमक्यू-९ ड्रोन पाडल्याचाही दावा करण्यात आला आहे. इराणच्या लष्करी नेतृत्वाने अमेरिकेची कारवाई उघड आक्रमकता असल्याचा आरोप करत आणखी कठोर उत्तर देण्याचा इशारा दिला आहे. त्यामुळे संघर्ष केवळ दोन देशांपुरता मर्यादित न राहता संपूर्ण प्रदेशाला वेढण्याची शक्यता वाढली आहे.
अंकारा येथे बोलताना डोनाल्ड ट्रम्प यांनी, “युद्धबंदी आता संपली आहे. इराणसोबत वेळ घालवण्यात अर्थ नाही,” असे स्पष्ट शब्दांत सांगितले. मात्र, राजनैतिक चर्चेचे दरवाजे पूर्णपणे बंद नसल्याचेही त्यांनी नमूद केले. दुसरीकडे, चीनसह अनेक देशांनी दोन्ही राष्ट्रांना संयम बाळगण्याचे आवाहन केले आहे. जगातील तेलपुरवठा, जागतिक अर्थव्यवस्था आणि आंतरराष्ट्रीय सुरक्षेवर या संघर्षाचे दूरगामी परिणाम होऊ शकतात. त्यामुळे पश्चिम आशियातील हा संघर्ष आता केवळ प्रादेशिक राहिलेला नाही; तो संपूर्ण जगाच्या भविष्यावर परिणाम करणारा निर्णायक संघर्ष ठरण्याची चिन्हे स्पष्टपणे दिसू लागली आहेत.