१० ते २० जुलैदरम्यान मोठा खंड पडण्याचा पंजाबराव डख यांचा दावा; महिनाअखेरीस पुन्हा मुसळधार पावसाचे संकेत
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १० जुलै २०२६ ।। जुलैच्या पहिल्याच आठवड्यात महाराष्ट्रावर पावसाने अक्षरशः धडाका लावला. मुंबई, ठाणे, रायगड, पालघर, रत्नागिरी, पुणे, नाशिक, सातारा, कोल्हापूरसह अनेक जिल्ह्यांत मुसळधार ते अतिमुसळधार पावसाने जनजीवन विस्कळीत केले. नद्या दुथडी भरून वाहिल्या, रस्ते जलमय झाले आणि पावसाने आपली ताकद दाखवून दिली. पण आता चित्र बदलताना दिसत आहे. ढग विरळ होत आहेत, उन्हाने डोकावण्यास सुरुवात केली आहे आणि नागरिकांच्या मनात एकच प्रश्न घर करू लागला आहे—पाऊस गेला कुठे? याच पार्श्वभूमीवर हवामान अभ्यासक पंजाबराव डख यांनी पुढील काही दिवसांसाठी महत्त्वाचा अंदाज व्यक्त केला असून राज्यात पावसाचा मोठा खंड पडणार असल्याचा दावा केला आहे.
पंजाबराव डख यांच्या म्हणण्यानुसार, १० जुलैपासून २० जुलैपर्यंत राज्यात पावसाचा जोर लक्षणीयरीत्या कमी राहू शकतो. ११ जुलैपासून मुंबई, पुणे, नाशिक, कोकणातील घाटमाथा तसेच राज्यातील अनेक भागांत ऊन पडण्याची आणि हवामान तुलनेने कोरडे राहण्याची शक्यता त्यांनी व्यक्त केली आहे. १५ ते १७ जुलैदरम्यान काही ठिकाणी विखुरलेल्या स्वरूपाचा हलका पाऊस होऊ शकतो. विशेषतः नंदुरबार, धुळे, जळगाव, नाशिक तसेच मराठवाड्यातील नांदेड, लातूर, धाराशिव, बीड आणि सोलापूर जिल्ह्यांत तुरळक सरी कोसळण्याची शक्यता त्यांनी वर्तवली आहे. त्यांच्या मते, सध्या तयार झालेले कमी दाबाचे क्षेत्र गुजरातमार्गे मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश आणि पुढे नेपाळच्या दिशेने सरकत असल्याने महाराष्ट्रातील पावसाचा जोर कमी होईल.
मात्र या खंडामुळे शेतकऱ्यांनी घाबरून जाण्याचे कारण नसल्याचे डख यांनी स्पष्ट केले आहे. सोशल मीडियावर ‘आता पाऊस परत येणार नाही’, ‘दुष्काळ पडणार’ अशा अफवा पसरवल्या जात असल्या तरी त्यावर विश्वास ठेवू नये, असे आवाहन त्यांनी केले आहे. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, जुलैच्या शेवटच्या आठवड्यात बंगालच्या उपसागरात पुन्हा अनुकूल हवामान प्रणाली तयार होण्याची शक्यता असून त्याचा परिणाम महाराष्ट्रावर होईल. पूर्वेकडून तसेच अरबी समुद्रातून येणाऱ्या दमदार पावसामुळे राज्यात पुन्हा जोरदार पर्जन्यवृष्टी होईल आणि खरीप हंगामाला आवश्यक पाऊस मिळेल, असा त्यांचा विश्वास आहे.
डख यांनी शेतकऱ्यांना या पावसाच्या खंडाचा योग्य उपयोग करून शेतीची प्रलंबित कामे पूर्ण करण्याचा सल्लाही दिला आहे. मात्र हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की, पंजाबराव डख यांचा हा स्वतंत्र हवामान अंदाज आहे. अधिकृत हवामान इशारे आणि जिल्हानिहाय पर्जन्यमानाचा अंदाज हा भारतीय हवामान विभाग (IMD) वेळोवेळी जाहीर करत असतो. त्यामुळे शेती, प्रवास किंवा आपत्ती व्यवस्थापनाशी संबंधित महत्त्वाचे निर्णय घेताना अधिकृत हवामान अंदाजाचाही आधार घेणे आवश्यक आहे. पावसाने थोडी विश्रांती घेतली असली, तरी मान्सूनचा प्रवास अद्याप संपलेला नाही; उलट महिनाअखेरीस तो पुन्हा जोमाने परतण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.