खड्डे, वाहतूक कोंडी आणि अपूर्ण प्रकल्प कायम; मात्र घोषणांचे विमान मात्र दिवसेंदिवस अधिक उंच भरारी घेत असल्याची जनतेत चर्चा
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १५ जुलै २०२६ ।। राजकारणात कल्पनाशक्तीला मर्यादा नसतात, हे पुन्हा एकदा सिद्ध झाले. रस्त्यावर खड्डे आहेत, शहरांत वाहतूक कोंडी आहे, हजारो रेल्वे फाटके अजूनही नागरिकांचा जीव घेत आहेत, अनेक महामार्गांचे काम रखडले आहे; पण घोषणांच्या आकाशात मात्र भरारी कमी झालेली नाही. लखनऊ-कानपूर एक्सप्रेसवेच्या उद्घाटनप्रसंगी केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी “आता हवेत उडणारी बस आणणार” अशी घोषणा करताच चर्चांचा धुरळा उडाला. जनतेच्या मनात मात्र एकच प्रश्न घुमू लागला—जमिनीवरची बस वेळेवर धावत नाही, ती आधी धावू द्या; मग आकाशातल्या बसचे स्वप्न दाखवा. विकासाची स्वप्ने दाखवण्यात गैर काहीच नाही; पण स्वप्न आणि वास्तव यांच्यातील अंतर कधी कधी एक्सप्रेसवेपेक्षाही लांब असते.
गडकरी यांनी रोपवे, केबल कार, पाण्यावर उतरणारे विमान आणि आता हवेत उडणारी बस अशा भविष्यकालीन वाहतुकीचा उल्लेख केला. विजेवर आधारित मास रॅपिड ट्रान्सपोर्ट सिस्टीम विकसित करण्याचाही मानस त्यांनी व्यक्त केला. नव्या तंत्रज्ञानाचा विचार स्वागतार्हच; मात्र प्रत्येक घोषणेनंतर नागरिकांच्या अपेक्षांचाही मीटर वेगाने धावतो. कारण घोषणांच्या पतंगाला वास्तवाच्या दोरीची गरज असते. हवेत उडणारी बस ऐकायला आकर्षक वाटते; पण ती कधी, कुठे, कोणत्या तंत्रज्ञानावर आणि कोणत्या खर्चात धावणार, याचे उत्तर मिळाल्याशिवाय सामान्य माणूस टाळ्या वाजवेल, पण विश्वास ठेवेलच असे नाही. कारण अनुभवाने त्याला शिकवले आहे की, घोषणा झपाट्याने उडतात; अंमलबजावणी मात्र अनेकदा रांगत पुढे जाते.
यात शंका नाही की लखनऊ-कानपूर एक्सप्रेसवे हा महत्त्वाचा प्रकल्प आहे. सुमारे ४,५०० कोटी रुपयांच्या खर्चातून उभारलेला हा ६३ किलोमीटरचा मार्ग प्रवासाचा वेळ मोठ्या प्रमाणात कमी करणार आहे. अशा पायाभूत सुविधा देशाच्या विकासासाठी आवश्यकच आहेत. पण एखादा प्रकल्प पूर्ण झाला म्हणून त्याच मंचावर भविष्यातील चमत्कारांची आतषबाजी सुरू झाली, की जनतेच्या मनात प्रश्नांची गर्दी होते. कारण देशात अजूनही अनेक ग्रामीण रस्ते दुरवस्थेत आहेत, शहरांमध्ये वाहतूक कोंडीने नागरिक हैराण आहेत आणि सार्वजनिक वाहतुकीच्या मूलभूत सुविधा बळकट करण्याचे काम अजूनही अपूर्ण आहे. अशा वेळी ‘उडणारी बस’ ही कल्पना काहींना प्रेरणादायी वाटते, तर अनेकांना ती घोषणांचा आणखी एक फुगा वाटतो.
विकासाचा अर्थ केवळ मोठमोठ्या घोषणा नसतो; तर नागरिकांच्या रोजच्या प्रवासातील अडचणी कमी होण्यात असतो. वेळेवर धावणारी बस, खड्डेमुक्त रस्ता, सुरक्षित पूल, शिस्तबद्ध वाहतूक आणि विश्वासार्ह सार्वजनिक व्यवस्था हीच सामान्य माणसाची खरी अपेक्षा आहे. विज्ञानाची झेप जितकी उंच, तितकी पायाभूत वास्तवाची पायाभरणी भक्कम असावी लागते. त्यामुळे उडणाऱ्या बसची स्वप्ने रंगवताना जमिनीवरील प्रश्नांकडे दुर्लक्ष होऊ नये, एवढीच जनतेची अपेक्षा आहे. अन्यथा घोषणांची भरारी आकाशात सुरू राहील आणि नागरिक मात्र रोजच्या प्रवासात त्याच खड्ड्यांभोवती वळसा घालत राहतील.