कामगार तंबाखू खात, लेबलिंगचा घोटाळा; ‘येस फाइन बेकरी’चा परवाना तात्काळ निलंबित
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २५ जुलै २०२६ ।। भाकरीच्या तुकड्यावर जगणाऱ्या सामान्य माणसाच्या ताटात सुरक्षित अन्न पोहोचावे, ही राज्याची जबाबदारी असते. पण जिथे ब्रेड तयार होतो, तिथेच धूळ, कोळिष्टके, अस्वच्छता आणि तंबाखूच्या पिचकाऱ्यांनी आरोग्याशी खेळ सुरू असेल, तर तो केवळ नियमभंग राहत नाही; तो जनतेच्या विश्वासावरचा थेट हल्ला ठरतो. छत्रपती संभाजीनगरातील **’येस फाइन बेकरी’**वर अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) टाकलेल्या धाडीत असेच धक्कादायक वास्तव समोर आले. उत्पादन विभागात कामगार तंबाखूचे सेवन करत असल्याचे, ब्रेड अस्वच्छ वातावरणात तयार होत असल्याचे आणि अन्नसुरक्षा नियमांची पायमल्ली होत असल्याचे स्पष्ट होताच प्रशासनाने कोणतीही तडजोड न करता बेकरीचा अन्न सुरक्षा परवाना तात्काळ निलंबित केला. अन्नाशी तडजोड करणाऱ्यांना आता दयेची अपेक्षा ठेवण्याचे कारण उरले नसल्याचा संदेश या कारवाईतून स्पष्ट झाला.
एफडीएच्या तपासणीदरम्यान उत्पादन विभागातील चित्र अधिकच धक्कादायक होते. रोस्टेड ब्रेड तयार होणाऱ्या ठिकाणी स्वच्छतेचा पूर्ण अभाव, धूळ आणि कोळिष्टकांचे साम्राज्य, कीटकप्रतिबंधक जाळ्यांचा अभाव, नियमित पेस्ट कंट्रोलची नोंद नसणे, पाण्याच्या टाक्यांची स्वच्छता न करणे, तसेच फूड सेफ्टी मॅनेजमेंट सिस्टिमच अस्तित्वात नसल्याचे आढळले. उत्पादनानंतर उरलेला ब्रेडचा कचरा त्याच परिसरात साठवून ठेवल्यामुळे ‘क्रॉस कंटॅमिनेशन’चा गंभीर धोका निर्माण झाला होता. एवढ्यावरच थांबता, उत्पादन विभागात काही कामगार तंबाखू खात असल्याचे पथकाने प्रत्यक्ष पाहिले. अन्न तयार करणाऱ्या हातात स्वच्छतेऐवजी तंबाखू असेल, तर ग्राहकांच्या आरोग्याचा विचार कोण करणार, असा प्रश्न या कारवाईने उपस्थित केला आहे.
या धाडीत आणखी एक गंभीर प्रकार उघड झाला. ‘बिग बाइट 20-20 रोस्टेड ब्रेड’ या उत्पादनावर प्रत्यक्ष उत्पादकाऐवजी दुसऱ्याच कंपनीचे नाव आणि पत्ता छापून विक्री केली जात असल्याचे आढळले. याशिवाय अनेक उत्पादनांवर बॅच क्रमांक, उत्पादन दिनांक आणि एक्स्पायरी डेट यांसारखी अत्यावश्यक माहितीच नव्हती. ग्राहकांना दिशाभूल करणारे हे प्रकार अन्नसुरक्षा कायद्याचे उघड उल्लंघन असल्याचे अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले. खरेदी-विक्रीच्या नोंदी, आवश्यक तांत्रिक कर्मचारी, स्वच्छतेची अभिलेखे यांचाही पूर्ण अभाव होता. म्हणजे उत्पादन प्रक्रियेपासून लेबलिंगपर्यंत सर्वच पातळ्यांवर नियमांची पायमल्ली झाल्याचे तपासात समोर आले.
राज्यात अन्नभेसळ, निकृष्ट दर्जाचे पदार्थ आणि अस्वच्छ उत्पादन करणाऱ्यांविरोधात सुरू असलेल्या कठोर मोहिमेचा हा आणखी एक मोठा टप्पा मानला जात आहे. अन्न व औषध प्रशासनाने यापूर्वीही अनेक हॉटेल्स, मिठाई उत्पादक आणि खाद्य आस्थापनांवर कारवाई केली असून, आता बेकरी उद्योगालाही नियमांचे पालन अनिवार्य असल्याचा स्पष्ट इशारा दिला आहे. ग्राहकांच्या आरोग्याशी तडजोड करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई सुरूच राहणार असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे. कारण ब्रेड हा केवळ खाद्यपदार्थ नाही; तो लाखो घरांच्या नाश्त्याचा भाग आहे. त्या विश्वासात भेसळ करणाऱ्यांसाठी कायद्याचा ओव्हन आता अधिक तापलेला असल्याचे या कारवाईने अधोरेखित केले.