डेंग्यूचे ३,७६२ तर मलेरियाचे २,०३६ रुग्ण; प्रशासन सतर्क, नागरिकांनीही खबरदारीची वेळ
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २६ जुलै २०२६ ।। पावसाची सर आली की धरती हिरवीगार होते, पण त्याच पावसाबरोबर मृत्यूची सावली घेऊन डासांची फौजही जन्माला येते. यंदाच्या दमदार पावसाने पुणे जिल्ह्यात नेमके हेच चित्र निर्माण केले आहे. रस्त्यांवरील खड्डे, साचलेले पाणी, उघड्या गटारी आणि दुर्लक्षित परिसर यामुळे डासांचे साम्राज्य इतके फोफावले आहे की, आता डेंग्यू आणि मलेरियाने नागरिकांच्या आरोग्यावर थेट हल्ला चढवला आहे. आरोग्य विभागाच्या आकडेवारीनुसार २१ जुलैपर्यंत जिल्ह्यात डेंग्यूचे तब्बल ३ हजार ७६२, तर मलेरियाचे २ हजार ३६ रुग्ण आढळले आहेत. ही केवळ आकडेवारी नाही, तर प्रशासन आणि नागरिक दोघांसाठीही धोक्याची घंटा आहे.
पावसाचे पाणी साचते, डास वाढतात आणि त्यानंतर रुग्णालयांच्या दारात रुग्णांच्या रांगा लागतात. हा क्रम दरवर्षीचा आहे. तरीही शहरातील अनेक भागांत स्वच्छतेचा अभाव आणि पाणी साचण्याच्या समस्या कायम आहेत. विकासाच्या घोषणा मोठ्या आवाजात होतात, पण साचलेल्या पाण्यात वाढणाऱ्या डासांना त्या घोषणांची भीती वाटत नाही. त्यांना हवी असते ती केवळ निष्काळजी व्यवस्था.
आरोग्य विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले आहे की, पावसामुळे अनेक ठिकाणी पाणी साचल्याने डासांना अंडी घालण्यासाठी पोषक वातावरण निर्माण झाले आहे. त्यामुळे नागरिकांनी घराभोवती, गच्चीवर, कुंड्यांमध्ये, कुलरमध्ये किंवा इतर भांड्यांमध्ये पाणी साचू देऊ नये. कारण डेंग्यूचा डास मोठ्या तलावात नव्हे, तर अगदी छोट्याशा पाण्याच्या साठ्यातही वाढतो. एका घराची निष्काळजीपणा संपूर्ण परिसरासाठी संकट ठरू शकतो.
रुग्णसंख्या वाढू लागल्यानंतर प्रशासनाची धावपळ सुरू होते, फवारणी होते, जनजागृती मोहिमा राबवल्या जातात आणि आरोग्य यंत्रणा सतर्क झाल्याचे सांगितले जाते. पण प्रश्न असा आहे की, ही सतर्कता प्रत्येक वर्षी आजार वाढल्यानंतरच का दिसते? प्रतिबंधात्मक उपाय वेळेवर झाले असते, तर हजारो नागरिकांना आजारपणाचा सामना करावा लागला नसता.
सध्या शहर आणि ग्रामीण भागात आरोग्य विभागाने विशेष मोहिमा सुरू केल्या आहेत. ताप, अंगदुखी, डोकेदुखी, उलट्या, अशक्तपणा किंवा त्वचेवर पुरळ यांसारखी लक्षणे आढळल्यास स्वतः औषधे घेऊन वेळ घालवू नये. त्वरित रुग्णालयात जाऊन तपासणी करून उपचार सुरू करावेत, असे आवाहन करण्यात आले आहे. डेंग्यू आणि मलेरिया या दोन्ही आजारांमध्ये वेळेवर निदान आणि उपचार हेच जीव वाचवण्याचे सर्वात प्रभावी साधन आहे.
साथीचे आजार रोखण्याची जबाबदारी केवळ प्रशासनाची किंवा केवळ नागरिकांची नाही. दोघांनीही आपापली जबाबदारी प्रामाणिकपणे पार पाडली, तरच परिस्थितीवर नियंत्रण मिळवता येईल. अन्यथा पावसाच्या प्रत्येक सरीसोबत डासांची संख्या वाढत राहील आणि त्याचबरोबर रुग्णालयांतील गर्दीही.
पुणेकरांनी आता निष्काळजीपणाला सुटी देऊन सावधगिरीला प्राधान्य देण्याची वेळ आली आहे. कारण डास आकाराने लहान असला, तरी त्याच्यामुळे निर्माण होणारे संकट संपूर्ण कुटुंब उद्ध्वस्त करण्याइतके मोठे ठरू शकते.