पिठात कीटकनाशकाचे प्रमाण मर्यादेपेक्षा जास्त; उत्पादन रिकॉल, गुंतवणूकदार आणि ग्राहकांमध्ये चिंता
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २८ जुलै २०२६ ।। Patanjali News Today: भारतात आरोग्यदायी आणि नैसर्गिक उत्पादनांचा दावा करत घराघरात पोहोचलेल्या पतंजली फूड्सला आता अन्नसुरक्षेच्या प्रश्नावर मोठा धक्का बसला आहे. कंपनीने आपल्या ब्रँडेड गव्हाच्या पिठाची एक खेप बाजारातून परत मागवण्याचा निर्णय घेतला आहे. तपासणीत या पिठामध्ये क्लोरपायरीफॉस (Chlorpyrifos) या कीटकनाशकाचे प्रमाण निर्धारित मर्यादेपेक्षा जास्त आढळल्याने केरळमधील कोट्टायम येथील अन्न सुरक्षा सहाय्यक आयुक्तांनी रिकॉलचे आदेश दिले. कंपनीला २४ जुलै रोजी हे आदेश प्राप्त झाल्यानंतर ही बाब सार्वजनिक झाली. मात्र नेमकी कोणती बॅच प्रभावित आहे, किती प्रमाणात उत्पादन बाजारात गेले किंवा किती माल परत मागवण्यात येत आहे, याबाबत कंपनीने अद्याप स्पष्ट माहिती दिलेली नाही. आरोग्याचा दावा करणाऱ्या कोणत्याही ब्रँडसाठी अशी घटना ही केवळ व्यावसायिक नव्हे, तर विश्वासार्हतेचीही मोठी परीक्षा ठरते.
कंपनीने या रिकॉलचा व्यवसायावर मोठा आर्थिक परिणाम होणार नसल्याचा दावा केला असला, तरी ग्राहकांच्या मनात निर्माण झालेला संशय इतक्या सहज दूर होणार नाही. अन्नपदार्थांच्या बाबतीत ग्राहक किंमत किंवा ब्रँडपेक्षा सुरक्षिततेला अधिक महत्त्व देतात. अशा वेळी उत्पादनात कीटकनाशकाचे प्रमाण मर्यादेपेक्षा अधिक आढळणे ही केवळ तांत्रिक त्रुटी नसून गुणवत्ता नियंत्रण व्यवस्थेवर प्रश्नचिन्ह उभे करणारी बाब आहे. भारतात अन्नसुरक्षा नियम अधिक कठोर होत असताना आणि ग्राहक अधिक जागरूक होत असताना प्रत्येक कंपनीने उत्पादनाच्या प्रत्येक टप्प्यावर काटेकोर तपासणी करणे ही केवळ कायदेशीर नव्हे, तर नैतिक जबाबदारीही आहे.
या घडामोडींचा परिणाम शेअर बाजारातही दिसून आला. यंदाच्या वर्षात पतंजली फूड्सच्या शेअरमध्ये ३७ टक्क्यांहून अधिक घसरण झाली असून, तो ₹५५२ वरून सुमारे ₹३४४ पर्यंत खाली आला आहे. १५ जुलै रोजी एका दिवसात जवळपास २० टक्क्यांची घसरण नोंदवली गेली होती, जी जानेवारी २०२० नंतरची सर्वात मोठी एकदिवसीय घसरण मानली जाते. विशेष म्हणजे, रिकॉलची माहिती समोर आल्यानंतरही सोमवारी सकाळच्या व्यवहारात शेअरमध्ये किरकोळ वाढ दिसून आली. यावरून बाजार केवळ एका घटनेवर नव्हे, तर कंपनीच्या दीर्घकालीन कामगिरी आणि पुढील उपाययोजनांवरही लक्ष ठेवून असल्याचे स्पष्ट होते.
या प्रकरणातून एक मोठा धडा समोर येतो. कोणताही ब्रँड कितीही लोकप्रिय असला, कितीही मोठ्या व्यक्तिमत्त्वाशी जोडलेला असला किंवा आरोग्याचा कितीही मोठा दावा करत असला, तरी गुणवत्ता आणि अन्नसुरक्षेच्या निकषांवर तडजोड चालत नाही. ग्राहकांचा विश्वास हा जाहिरातींनी नव्हे, तर सातत्यपूर्ण गुणवत्तेने जिंकावा लागतो. त्यामुळे या घटनेची सखोल चौकशी, प्रभावित उत्पादनाची संपूर्ण माहिती सार्वजनिक करणे आणि भविष्यात अशा त्रुटी टाळण्यासाठी अधिक मजबूत गुणवत्ता नियंत्रण यंत्रणा उभारणे ही काळाची गरज आहे. शेवटी, अन्नपदार्थांच्या बाबतीत प्रत्येक चूक ही केवळ कंपनीची आर्थिक हानी नसते; ती लाखो ग्राहकांच्या आरोग्याशी आणि विश्वासाशी थेट संबंधित असते.