२० महिन्यांत ५८० बळी; खड्डे, कोंडी अन् प्रशासनाच्या दुर्लक्षाने कामगारांचे जीव धोक्यात
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ११ ऑगस्ट २०२६ ।। चाकण आणि पिंपरी-चिंचवडचा औद्योगिक पट्टा म्हणजे महाराष्ट्राच्या अर्थव्यवस्थेच्या इंजिनातील महत्त्वाचे चाक. कारखाने वाढले, उद्योग वाढले, हजारो कोटींची उलाढाल वाढली; पण रस्ते मात्र अजूनही जुन्याच अवस्थेत आहेत. या विकासाच्या विसंगतीची किंमत आता माणसांच्या जीवाने मोजली जात आहे. जानेवारी २०२५ ते जुलै २०२६ या अवघ्या २० महिन्यांत अपघातांमध्ये ५८० हून अधिक जणांचा मृत्यू झाल्याची धक्कादायक माहिती फेडरेशन ऑफ चाकण इंडस्ट्रीचे अध्यक्ष दिलीप बटवाल यांनी दिली आहे. आकडा केवळ कागदावरचा नाही; प्रत्येक मृत्यूमागे एक कुटुंब, एक संसार आणि अनेक स्वप्ने उद्ध्वस्त झालेली आहेत. उद्योगांना वेग देणाऱ्या या पट्ट्यात कामगारांना सुरक्षितपणे कामाच्या ठिकाणी पोहोचवण्याची साधी व्यवस्था नसेल, तर विकासाचा हा झगमगाट नेमका कुणासाठी?
गेल्या दोन-तीन दशकांत चाकण-पिंपरी-चिंचवड परिसरात औद्योगिक विस्तार प्रचंड वेगाने झाला. मोठमोठे उद्योग आले, हजारो कामगार दाखल झाले आणि अवजड वाहनांची संख्या वाढत गेली. मात्र या वाढत्या भाराच्या तुलनेत रस्ते, उड्डाणपूल, चौक, पार्किंग आणि वाहतूक व्यवस्थापन यांचा विकास झाला नाही. परिणामी अरुंद रस्ते, खोल खड्डे आणि वाहतूक कोंडी हे या औद्योगिक पट्ट्याचे जणू कायमचे ओळखपत्र बनले आहे. पावसाळ्यात तर परिस्थिती आणखी गंभीर होते. खड्ड्यात पाणी साचले की त्याची खोली दिसत नाही; दुचाकीस्वाराचा तोल गेला की काही सेकंदांत आयुष्य उद्ध्वस्त होते. अवजड वाहनांच्या गर्दीत दुचाकीस्वारांना सुरक्षित मार्ग मिळत नाही. प्रश्न असा आहे की, रस्त्यांवरील खड्डे दरवर्षी बुजवले जात असतील तर ते पुन्हा-पुन्हा जन्माला कसे येतात? की खड्ड्यांनाही सरकारी योजनांप्रमाणे दीर्घायुष्य लाभले आहे?
या समस्येबाबत गेल्या २५ ते ३० वर्षांपासून सरकारी दरबारी शेकडो अर्ज, निवेदने आणि मागण्या करण्यात आल्याचे उद्योजकांचे म्हणणे आहे. लोकप्रतिनिधी आणि प्रशासकीय अधिकाऱ्यांसोबत बैठकाही झाल्या; आश्वासनांची कमतरता कधीच भासली नाही. मात्र प्रत्यक्ष रस्त्यावर उतरल्यावर परिस्थिती बदललेली दिसत नाही. दररोज हजारो अवजड वाहने आणि लाखो कामगारांची ये-जा असलेल्या भागात वाहतुकीचे योग्य नियोजन नसेल, तर अपघात घडणे ही केवळ ‘दुर्दैवी घटना’ म्हणता येणार नाही. रस्त्याची अवस्था, वाहतूक नियोजन आणि सुरक्षिततेची साधने याकडे सातत्याने दुर्लक्ष होत असेल, तर जबाबदारी निश्चित करण्याची वेळ आली आहे. उद्योगांना वीज, पाणी आणि परवानग्या देणे जितके महत्त्वाचे आहे, तितकेच त्या उद्योगापर्यंत पोहोचणाऱ्या रस्त्यावर माणूस सुरक्षित राहणे महत्त्वाचे आहे.
आता उद्योजकांनी राज्य सरकार आणि स्थानिक प्रशासनाला तातडीच्या उपाययोजनांचा इशारा दिला आहे. चाकण आणि पिंपरी-चिंचवड परिसरातील रस्त्यांचे रुंदीकरण, खड्डेमुक्ती, वाहतूक कोंडीवर कायमस्वरूपी उपाय आणि आवश्यक ठिकाणी उड्डाणपूल व वाहतूक व्यवस्थापनासाठी विशेष निधी मंजूर करून प्रत्यक्ष काम सुरू करण्याची मागणी करण्यात आली आहे. कारण उद्योगांच्या जाहिरातींमध्ये ‘ग्रोथ’ दिसते; पण रस्त्यावर कामगाराच्या हातात हेल्मेट आणि डोक्यावर मृत्यूची भीती असेल, तर त्या विकासाचे मोजमाप पुन्हा करावे लागेल. ५८० मृत्यूंचा आकडा प्रशासनाला जागे करण्यासाठी पुरेसा आहे. आता आणखी किती मृत्यूंची वाट पाहायची? विकासाच्या नावाखाली रस्ते जर मृत्यूचे मार्ग बनत असतील, तर दोष फक्त वाहनचालकांचा नसतो—व्यवस्थेलाही आरशात स्वतःचा चेहरा पाहावा लागतो.