२० किमी परिसरातील पात्र वाहनांना स्थानिक पास; ओळखपत्र दाखवून थेट टोलमाफी मात्र नाही
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ११ ऑगस्ट २०२६ ।। हायवेवर गाडी धावली की FASTag मधून टोलची रक्कम कापली जाते. पण टोलनाक्याच्या अगदी शेजारी घर असलेल्या माणसाने रोजच्या येण्या-जाण्यासाठी प्रत्येक वेळी टोल भरायचा का, हा प्रश्न साहजिकच आहे. याच गैरसमजावर भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाने (NHAI) स्पष्टीकरण दिले आहे. टोलनाक्याच्या जवळ राहतो म्हणून केवळ ओळखपत्र दाखवून टोलमाफी मिळत नाही. पात्र स्थानिक वाहनधारकांसाठी स्वतंत्र ‘Local Pass’ची सुविधा आहे. टोलनाक्याच्या २० किलोमीटरच्या परिसरातील पात्र रहिवाशांना हा पास मिळू शकतो आणि त्याचा लाभ संबंधित टोल प्लाझावर घेता येतो. म्हणजे ‘घर जवळ, टोल माफ’ असा साधा हिशेब नाही; नियमाच्या चौकटीत पास घ्यावा लागतो.
या सुविधेचा आणखी एक महत्त्वाचा बदल म्हणजे आता स्थानिकांना पाससाठी टोलनाक्यावर हेलपाटे मारण्याची गरज कमी झाली आहे. NHAIने Rajmargyatra अॅपवर डिजिटल Local Pass सुविधा उपलब्ध केली आहे. पात्र रहिवासी मोबाईलवरून अर्ज करून आवश्यक कागदपत्रांची डिजिटल पडताळणी करू शकतात. घराचा पत्ता आणि वाहनाची माहिती तपासल्यानंतर संबंधित टोल प्लाझासाठी स्थानिक पास घेता येतो. हा पास एक महिन्यासाठी संबंधित टोल प्लाझावर अमर्याद प्रवासाची सुविधा देतो. त्यामुळे रोज त्याच टोलवरून ये-जा करणाऱ्या स्थानिक वाहनधारकांसाठी ही सुविधा आर्थिकदृष्ट्या आणि वेळेच्या दृष्टीने महत्त्वाची ठरू शकते.
पास काढण्याची प्रक्रिया आता डिजिटल करण्यात आली आहे. Rajmargyatra अॅपमध्ये नोंदणीकृत मोबाईल क्रमांकाने लॉगिन करून ‘Local Pass’ पर्याय निवडावा. त्यानंतर उपलब्ध डिजिटल पडताळणी सुविधेद्वारे पत्ता आणि वाहनाची माहिती सादर करावी लागते. संबंधित घर २० किलोमीटरच्या पात्र क्षेत्रात येते का, हे तपासल्यानंतर पात्रता निश्चित होते. पात्र ठरल्यानंतर स्थानिक पास संबंधित FASTagशी जोडला जातो. NHAIच्या FAQनुसार स्थानिक आणि मासिक पाससारख्या सवलती FASTagमध्ये कॉन्फिगर करता येतात. त्यामुळे टोलनाक्यावर उभे राहून ‘माझं घर इथंच आहे’ अशी विनवणी करण्यापेक्षा नियमाप्रमाणे पास घेणे हा शहाणपणाचा मार्ग आहे.
एक गोष्ट मात्र लक्षात ठेवावी लागेल—२० किमीच्या आत घर आहे म्हणजे प्रत्येक वाहन आपोआप टोलमुक्त होत नाही. पात्रता, संबंधित टोल प्लाझाची अंमलबजावणी आणि पासची वैधता या सगळ्या बाबी महत्त्वाच्या आहेत. NHAIच्या नव्या डिजिटल व्यवस्थेमुळे स्थानिक वाहनधारकांना कागदपत्रांची धावपळ कमी करून मोबाईलवरून प्रक्रिया करण्याची सुविधा मिळाली आहे. त्यामुळे टोलनाक्याच्या आसपास राहणाऱ्यांनी ‘ओळखपत्र दाखवले की टोल माफ’ या जुन्या समजुतीवर विसंबून राहू नये. टोलमाफीची अफवा स्वस्त असली, तरी चुकीच्या लेनमध्ये गेल्यावर बिल मात्र महाग पडू शकते! नियम तपासा, पात्रता निश्चित करा आणि त्यानंतरच Local Passचा लाभ घ्या.