आजपासून राज्यभर अंमलबजावणी; तेलाच्या स्रोतापासून एक्सपायरीपर्यंत माहिती देणे बंधनकारक
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २१ ऑगस्ट २०२६ ।। खाद्यतेल म्हणजे स्वयंपाकघरातील रोजचा विषय; पण त्याच तेलातून आरोग्याचा खेळ होऊ लागला तर प्रशासनाला डोळेझाक करता येणार नाही. महाराष्ट्राच्या अन्न व औषध प्रशासनाने सुटे खाद्यतेल विक्रीला आळा घालण्यासाठी कठोर अंमलबजावणी सुरू केली आहे. एफडीए आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली सुरू असलेल्या तपासण्यांमध्ये खाद्य व्यवसायांमधील परवाना, स्वच्छता, साठवणूक आणि खाद्यसुरक्षेच्या नियमांबाबत अनेक त्रुटी समोर आल्या आहेत. त्यामुळे पॅकबंद खाद्यतेलामध्ये उत्पादनाचा स्रोत, संबंधित माहिती आणि वैधता याबाबत पारदर्शकता ठेवण्यावर भर देण्यात आला आहे. महाराष्ट्र FDA ही राज्यातील अन्नसुरक्षेची प्रमुख नियामक यंत्रणा असून सध्या राज्यभरात भेसळ आणि असुरक्षित खाद्यपदार्थांविरोधात व्यापक मोहीम सुरू आहे.
सुट्या तेलाच्या बाबतीत मुख्य अडचण म्हणजे ग्राहकाला तो पदार्थ नेमका कुठून आला, कोणत्या परिस्थितीत साठवला आणि त्याची वैधता किती आहे, हे समजणे कठीण जाते. पॅकबंद वस्तूवर उत्पादकाची माहिती, बॅच, उत्पादन आणि ‘बेस्ट बिफोर’ यांसारखी माहिती पाहता येते; पण उघड्या डब्यातून किंवा कंटेनरमधून तेल विकले गेले, तर ग्राहकाच्या हातात पुरावा उरत नाही. तपासण्यांमध्ये खाद्यतेलाच्या साठवणुकीपासून पॅकिंगपर्यंत विविध गंभीर बाबी आढळल्याचा दावा करण्यात आला आहे. गंजलेल्या कंटेनरमध्ये तेल ठेवणे, अयोग्य पॅकिंग साहित्य वापरणे किंवा तेलाच्या स्रोताबाबत माहिती न देणे असे प्रकार आढळले तर ग्राहकांच्या आरोग्याचा प्रश्न निर्माण होतो. ‘स्वस्त मिळते’ म्हणून तेल घेताना उद्या त्याची किंमत दवाखान्यात मोजावी लागू नये, एवढेच!
मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली FDAने यापूर्वीही हॉटेल, रेस्टॉरंट, कॅन्टीन, खाद्यगोदामे आणि इतर खाद्य व्यवसायांवर कारवाई केली आहे. ऑगस्टमध्ये केलेल्या तपासण्यांमध्ये अनेक आस्थापनांना सुधारणा नोटिसा देण्यात आल्या असून काहींचे परवाने निलंबित करण्यात आले आहेत.
त्यामुळे खाद्यतेल विक्रेत्यांसाठी हा निर्णय केवळ कागदावरचा आदेश मानणे धोकादायक ठरू शकते. परवाना, योग्य साठवणूक, पॅकिंग आणि ग्राहकाला आवश्यक माहिती देणे याकडे आता अधिक काटेकोरपणे पाहिले जाण्याची शक्यता आहे. नियम मोडून ‘ग्राहकाला काय कळणार?’ या माजावर व्यवसाय करणाऱ्यांना FDAची तपासणी चांगलीच महागात पडू शकते.
मात्र या निर्णयाचा सर्वात मोठा फायदा ग्राहकाला झाला पाहिजे. खाद्यतेलाच्या किमती वाढलेल्या असताना स्वस्त तेलाच्या नावाखाली भेसळयुक्त किंवा अयोग्य पद्धतीने साठवलेले तेल बाजारात येत असेल, तर त्याला आळा घालणे गरजेचेच आहे. FDAच्या अधिकृत माहितीनुसार, राज्यात ‘Safe Food, Safe Drugs, Safe Maharashtra’ या उद्देशाने अन्नसुरक्षा तपासण्या आणि कारवाई सुरू आहेत.
त्यामुळे आता ग्राहकानेही फक्त भाव पाहू नये; पॅकिंग, उत्पादक, बॅच, वैधता आणि इतर आवश्यक माहिती तपासूनच तेल घ्यावे. शेवटी स्वयंपाकघरात तेल कमी-जास्त झाले तरी चालेल; पण भेसळयुक्त तेलाने आरोग्याचा दिवाळा निघता कामा नये!