कच्चा माल, रंग, मजुरी आणि वाहतूक खर्च वाढल्याने पर्यावरणपूरक मूर्तींचे दर २० ते २५ टक्क्यांनी वाढले; शाडूच्या बाप्पाला मात्र भक्तांची पसंती कायम
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २३ ऑगस्ट २०२६ ।। गणपती बाप्पा मोरया म्हणण्याआधीच महागाईने भक्तांच्या खिशाला मोरया म्हटले आहे! गणेशोत्सव अवघ्या काही दिवसांवर येऊन ठेपला असताना यंदा गणेशमूर्तींच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आहे. विशेषतः पर्यावरणपूरक शाडू माती आणि कागदी लगद्यापासून तयार होणाऱ्या मूर्तींच्या दरात साधारण २० ते २५ टक्क्यांनी वाढ झाल्याचे मूर्तीकार सांगत आहेत. पेणसह महाराष्ट्रातील प्रमुख मूर्तिकार केंद्रांवर याचा परिणाम दिसून येत आहे. पुण्यातील मूर्तिकारांनीही यंदा कच्चा माल, रंग, वीज, वाहतूक आणि मजुरी वाढल्याने दर २० ते २५ टक्क्यांनी वाढल्याचे सांगितले आहे.
गणेशमूर्ती म्हणजे मातीचा आकार आणि त्यावर रंग एवढे सोपे गणित आता राहिलेले नाही. शाडू माती, नैसर्गिक रंग, सजावटीचे साहित्य, प्लास्टिक, पॅकिंग साहित्य यांचे दर वाढले आहेत. त्यात कारागिरांची मजुरी आणि कार्यशाळेतील इतर खर्च वाढल्याने मूर्तीकारांच्या उत्पादन खर्चात भर पडली आहे. उरणमधील पारंपरिक पर्यावरणपूरक मूर्तिकारांनीही शाडू माती, नैसर्गिक रंग आणि मजुरी महागल्यामुळे उत्पादन खर्च वाढल्याचे सांगत सरकारी मदतीची मागणी केली आहे. म्हणजे बाप्पाची मूर्ती घडवणाऱ्या कारागिरालाही महागाईच्या राक्षसाशी दोन हात करावे लागत आहेत.
मात्र या दरवाढीच्या काळात एक समाधानाची बाब आहे—भक्तांचा पर्यावरणपूरक मूर्तींकडे कल कमी झालेला नाही. उलट शाडू मातीच्या मूर्तींची मागणी वाढताना दिसत आहे. नवी मुंबईत यंदा शाडूच्या गणेशमूर्तींच्या किमतीत १२ ते १५ टक्क्यांची वाढ झाली असली तरी पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाला चांगला प्रतिसाद मिळत आहे. मुंबईतही महापालिकेने मूर्तिकारांना पर्यावरणपूरक रंग उपलब्ध करून देण्याचा उपक्रम राबवला आहे. त्यामुळे महागाई वाढली म्हणून पर्यावरणाचा मुद्दा बाजूला ठेवायचा, अशी भक्तांची मानसिकता दिसत नाही.
यंदाच्या गणेशोत्सवात आणखी एक महत्त्वाचा बदल चर्चेत आहे. महाराष्ट्र सरकारने यावर्षी प्लास्टर ऑफ पॅरिसच्या मूर्तींवर पूर्ण बंदी लागू करणे शक्य नसल्याचे मुंबई उच्च न्यायालयाला सांगितले असून भविष्यात त्यांचा टप्प्याटप्प्याने वापर कमी करण्याची भूमिका घेतली आहे. त्यामुळे पर्यावरणपूरक मूर्तींचे महत्त्व पुढील काळात आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. भक्तांनी मात्र केवळ मूर्तीच्या किमतीकडे न पाहता तिचे साहित्य, रंग आणि विसर्जनाची पद्धत याचाही विचार करणे गरजेचे आहे. बाप्पासाठी दोनशे-चारशे रुपये अधिक गेले तरी चालतील; पण नदी, तलाव आणि पर्यावरणाच्या माथी आपली भक्तीचा कचरा जाऊ नये, एवढी शहाणपणाची अपेक्षा तरी गणरायाकडून ठेवूया.