पुणे घाऊक बाजारात डाळी-कडधान्यांच्या दरात १७ टक्के वाढ; आवक घटल्याने आणखी दरवाढीची शक्यता
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ८ ऑक्टोबर २०२६ ।। पुणे : सणासुदीच्या दिवसांत ताटातली डाळही आता सामान्यांच्या खिशाला चटका देऊ लागली आहे. पुण्याच्या घाऊक बाजारात डाळी आणि कडधान्यांच्या दरात गेल्या महिन्याच्या तुलनेत सरासरी १७ टक्क्यांची वाढ झाल्याचे वृत्त आहे. मटकीच्या दरात सर्वाधिक वाढ झाल्याचे व्यापाऱ्यांचे म्हणणे आहे. पावसाचे असमान वितरण, उत्पादक भागातून घटलेली आवक आणि वाढती मागणी यामुळे बाजाराचे गणित बिघडले आहे. सप्टेंबरच्या सुरुवातीलाच गुलटेकडी मार्केट यार्डातील भुसार बाजारात तूरडाळ आणि मूगडाळ किलोमागे पाच रुपये, तर हरभराडाळ तीन रुपयांनी महागल्याची नोंद झाली होती. महाराष्ट्रात पावसाची स्थिती सर्वत्र सारखी नसली, तरी अनेक जिल्ह्यांत तूट नोंदविण्यात आली आहे. त्यामुळे कडधान्यांच्या उत्पादनाबाबत चिंता वाढली आहे.
कडधान्यांचा बाजार हा केवळ शेतातील उत्पादनावर चालत नाही; कर्नाटक, आंध्र प्रदेश, राजस्थान तसेच महाराष्ट्रातील मराठवाडा आणि विदर्भातून पुण्यात येणाऱ्या आवकेवरही त्याचे मोठे गणित अवलंबून आहे. यंदा उत्पादक भागांत पावसाचा फटका बसल्यास नवीन हंगामातील आवक कमी होऊ शकते. सप्टेंबरमध्येही पुणे मार्केट यार्डात उत्पादन घटण्याच्या शक्यतेमुळे तूरडाळ, मूगडाळ आणि हरभराडाळीच्या दरवाढीची नोंद झाली होती. त्यामुळे सध्या मागणी वाढत असताना पुरवठा घटला, तर दर आणखी वर जाण्याची शक्यता व्यापारी व्यक्त करीत आहेत. घरगुती ग्राहकांबरोबरच हॉटेल, खानावळी आणि खाद्य व्यवसायाची मागणीही बाजारावर दबाव वाढवते. मात्र ‘सर्व कडधान्यांचे उत्पादन ५० टक्के घटेल’ हा अंदाज अद्याप व्यापाऱ्यांच्या मतापुरताच मर्यादित आहे; अंतिम उत्पादनाचे चित्र नवीन हंगामातील आवक स्पष्ट झाल्यानंतरच समोर येईल. केंद्र सरकारनेही पुरवठा वाढवून खाद्य महागाई नियंत्रणात ठेवण्यासाठी काही कडधान्यांवरील आयात शुल्क कमी करण्याचा विचार सुरू केला असल्याचे वृत्त आहे.
“डाळींची आवक सध्या कमी होत आहे. यंदा उत्पादनही कमी असल्याने पुढील काळात आवक आणखी घटू शकते. त्यामुळे डाळींचे दर आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. घाऊक बाजारात कर्नाटक, आंध्र प्रदेश आणि राजस्थान या राज्यांमधून सर्वाधिक आवक होते,” असे डाळींचे व्यापारी नितीन नहार यांनी सांगितले. प्रश्न केवळ बाजारातील दरवाढीचा नाही, तर त्याचा थेट परिणाम घरच्या ताटावर होण्याचा आहे. डाळ हा श्रीमंतांच्या मेजवानीतील पदार्थ नाही; तो सामान्य कुटुंबाच्या रोजच्या जेवणाचा आधार आहे. त्यामुळे उत्पादन घटले, आवक आटली आणि दर वाढले, तर शेवटी त्याची किंमत ग्राहकच मोजतो. बाजारभावावर लक्ष ठेवण्याबरोबरच सरकारने साठेबाजी, कृत्रिम टंचाई आणि पुरवठा साखळीवरही नजर ठेवणे गरजेचे आहे. कारण डाळीच्या पिशवीतला प्रत्येक किलो महागला की घरच्या बजेटमधला एक हिशेब चुकतो.