नव्या वाहनांना २४ ऑगस्टपासून तात्पुरता ‘MH-61’ क्रमांक; केंद्राची अधिसूचना आणि ४५ दिवसांच्या हरकती प्रक्रियेमुळे ‘MH-12 1A’ला विलंब
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २३ ऑगस्ट २०२६ ।। पुणेकरांच्या गाडीवरचा ‘MH-12’ हा केवळ नंबर नाही, तर पुण्याच्या ओळखीचा एक भाग आहे. त्यामुळे हा क्रमांक बदलण्याची वेळ आली तेव्हा पुणेकरांमध्ये नाराजी निर्माण झाली. आता तात्पुरता तोडगा म्हणून पुण्यातील नव्या वाहनांना सोमवार, २४ ऑगस्टपासून ‘MH-61’ नोंदणी क्रमांक देण्याची तयारी करण्यात आली आहे. मात्र ही व्यवस्था कायमची नसून ‘MH-12 1A’ ही प्रस्तावित नवी मालिका सुरू होईपर्यंतची तात्पुरती सोय असेल. ‘MH-12 ZZ’ ही विद्यमान मालिका संपत आल्याने पुढील वाहनांसाठी पर्यायी व्यवस्था आवश्यक झाली होती. पुणे आरटीओने ‘MH-12 1A’ ही अंक आणि अक्षर यांच्या संयोगाची मालिका प्रस्तावित केली असून, मंजुरी मिळाल्यास पुण्याचा जुना MH-12 कोड कायम राहणार आहे. 
मात्र सरकारी काम आणि ‘उद्या’ यांच्यात नेहमीच काही दिवसांचे अंतर असते! ‘MH-12 1A’ मालिका तातडीने सुरू करता येणार नाही. केंद्र सरकारच्या रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाला यासाठी आवश्यक अधिसूचना काढावी लागेल. त्यानंतर नियमानुसार नागरिकांकडून हरकती व सूचना मागवण्याची प्रक्रिया होईल. या प्रक्रियेलाच सुमारे ४५ दिवसांचा कालावधी लागू शकतो. त्यानंतर तांत्रिक आणि प्रशासकीय प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर नवी मालिका प्रत्यक्षात येईल. त्यामुळे किमान दोन महिने ‘MH-61’चा आधार घ्यावा लागण्याची शक्यता आहे. पुणे आरटीओने या नव्या अल्फा-न्यूमेरिक पद्धतीचा प्रस्ताव केंद्राकडे पाठवला असून, विद्यमान नंबर प्लेट व वाहतूक निगराणी यंत्रणेशी सुसंगतता राखणे हा त्यामागचा महत्त्वाचा मुद्दा आहे.
पुण्यातील वाहनांची संख्या झपाट्याने वाढत असल्याने पारंपरिक दोन-अक्षरी मालिका संपण्याची वेळ आली आहे. त्यामुळे ‘MH-12’ नंतर ‘MH-12 1A’, ‘1B’ अशा स्वरूपातील मालिका वापरण्याचा प्रस्ताव पुढे आला आहे. विशेष म्हणजे, तीन अक्षरांची मालिका वापरण्याऐवजी अंक आणि अक्षराचा पर्याय निवडण्यामागे तांत्रिक कारणही आहे. उपलब्ध माहितीनुसार, वाहन क्रमांकातील अक्षरांची संख्या वाढल्यास सध्याच्या स्वयंचलित नंबर प्लेट ओळख प्रणाली आणि ई-चलान यंत्रणेशी सुसंगततेचा प्रश्न निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे प्रस्तावित रचना विद्यमान प्रणालीशी जुळवून घेण्याचा प्रयत्न आहे. या निर्णयामुळे पुण्याची ‘MH-12’ ही ओळखही टिकेल आणि भविष्यातील मोठ्या संख्येने वाहनांना नोंदणी क्रमांक उपलब्ध होतील.
मात्र ‘MH-61’वर नोंदणी झालेल्या वाहनधारकांसाठी पुढे एक प्रश्न उभा राहणार आहे. ‘MH-12 1A’ मालिका सुरू झाल्यानंतर या वाहनांच्या नोंदणी क्रमांकात बदल करण्याची प्रक्रिया करावी लागल्यास त्यासाठी अतिरिक्त प्रशासकीय प्रक्रिया आणि खर्च येऊ शकतो. त्यामुळे तात्पुरती सोय वाहनधारकांसाठी सोयीची असली तरी तिची किंमत कोण भरणार, हा प्रश्न महत्त्वाचा आहे. पुण्याचा ‘MH-12’ कोड कायम ठेवण्याच्या प्रयत्नाला पुणेकरांचा भावनिक पाठिंबा मिळत असला तरी, त्यासाठी वाहनधारकांना पुन्हा कागदपत्रे, शुल्क आणि नंबर बदलाच्या प्रक्रियेतून जावे लागू नये, याची काळजी प्रशासनाने घ्यायला हवी. पुण्याचा नंबर वाचला, हे ठीक; पण तो वाचवण्याचा खर्च पुणेकरांच्या खिशातून जाऊ नये, एवढीच अपेक्षा!