आठ मतदारसंघांत तब्बल ४२ टक्के नावे संभाव्य वगळली; हडपसर सर्वाधिक, कसबा सर्वात कमी
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २४ ऑगस्ट २०२६ ।। पुण्यात लोकसंख्या वाढतेय, इमारती वाढतायत, वाहतूक वाढतेय; पण मतदार मात्र कागदावर कमी होण्याच्या मार्गावर आहेत! विशेष सखोल पुनरीक्षण अर्थात SIR प्रक्रियेनंतर पुणे शहरातील आठ विधानसभा मतदारसंघांतून तब्बल १४ लाख ८५ हजार मतदारांची नावे प्रारूप यादीतून वगळली जाण्याची शक्यता समोर आली आहे. हे प्रमाण जवळपास ४२ टक्के आहे. आधी या आठ मतदारसंघांत ३४ लाख ६५ हजार ३०५ मतदार होते; संभाव्य यादीत ही संख्या १९ लाख ८० हजार २४२ पर्यंत येऊ शकते. मात्र हा मुद्दा लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे की, ही अंतिम मतदारयादी नसून SIR प्रक्रियेनंतरची संभाव्य किंवा प्रारूप स्थिती आहे.
हडपसरमध्ये सर्वाधिक २ लाख ९८ हजार ५४६ नावे वगळली जाण्याची शक्यता असून खडकवासला आणि कोथरूडमध्येही मोठ्या प्रमाणावर नावे संभाव्य वगळली गेली आहेत. वडगाव शेरीत २ लाख ४ हजार १०२, शिवाजीनगरमध्ये १ लाख ३० हजार २३३, कोथरूडमध्ये २ लाख ७ हजार २७९ आणि खडकवासल्यात २ लाख ७८ हजार ४४९ मतदारांची नावे संभाव्यतः बाहेर पडू शकतात. पर्वतीत १ लाख ५२ हजार २०, पुणे कॅन्टोन्मेंटमध्ये १ लाख २१ हजार ८४६, तर कसबा पेठेत सर्वांत कमी म्हणजे ९२ हजार ५८५ नावे वगळली जाण्याची शक्यता आहे. म्हणजे मतदारयादीची ही छाटणी इतकी मोठी आहे की, निवडणुकीच्या गणितातच नव्याने बेरीज-वजाबाकी करावी लागेल.
या प्रक्रियेमागे मृत, स्थलांतरित, अनुपस्थित किंवा दुबार नोंद असलेल्या मतदारांची नावे शोधून यादी अधिक अचूक करण्याचा उद्देश असल्याचे सांगण्यात येत आहे. मात्र ‘नाव वगळले जाण्याची शक्यता’ आणि ‘मतदानाचा हक्क कायमचा संपला’ या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. राज्यातील SIR प्रक्रियेत ज्यांची नावे प्रारूप यादीत दिसणार नाहीत, त्यांना दावा, हरकत किंवा आवश्यक दुरुस्तीची संधी उपलब्ध आहे. पुणे जिल्ह्यात मोठ्या संख्येने मतदारांचे फॉर्म ‘uncollectable’ श्रेणीत गेल्याने ही बाब राजकीय पक्षांसह नागरिकांसाठीही चिंतेची ठरली आहे.
म्हणून पुणेकरांनी एक गोष्ट लक्षात ठेवावी—‘माझे नाव तर नक्कीच असेल’ हा विश्वास मतदानाच्या दिवशी फार उपयोगाचा नसतो! मतदारांनी प्रारूप यादी प्रसिद्ध झाल्यानंतर आपले नाव, पत्ता आणि मतदारसंघ तपासून घ्यावा. नाव नसेल तर घाबरून बसण्यापेक्षा वेळेत संबंधित निवडणूक अधिकाऱ्यांकडे दुरुस्ती किंवा नोंदणीची प्रक्रिया करणे महत्त्वाचे आहे. महाराष्ट्राच्या मुख्य निवडणूक अधिकारी कार्यालयाने SIRसाठी स्वतंत्र माहिती आणि हेल्पलाइनची सुविधाही उपलब्ध करून दिली आहे. लोकशाहीत मत देण्याचा हक्क मोठा; पण मतदारयादीत नाव आहे की नाही, हे तपासण्याची जबाबदारीही तितकीच मोठी!
मतदार माहिती व SIR तपशील: मुख्य निवडणूक अधिकारी, महाराष्ट्र
https://ceoelection.maharashtra.gov.in/ceo/?utm_