१५ वर्षांखालील मुलांच्या पासपोर्टची वैधता आता ५ वर्षे किंवा १८ वर्षांपर्यंत; १ जुलैपासून शुल्कवाढ लागू
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १९ सप्टेंबर २०२६ ।। पासपोर्ट म्हणजे परदेशवारीचे तिकीट नव्हे, तर ओळखीचा अधिकृत दस्तऐवज. त्यामुळे त्याच्या नियमांतील बदल थेट नागरिकांच्या खिशाला आणि कागदपत्रांच्या नियोजनाला भिडतात. परराष्ट्र मंत्रालयाने १७ सप्टेंबरला प्रकाशित केलेल्या Passports (Amendment) Rules, 2026 मध्ये मुलांच्या पासपोर्टच्या वैधतेबाबत बदल केला आहे. १५ वर्षांखालील मुलाला दिलेला ३६ पानी सामान्य पासपोर्ट आता जारी केल्यापासून पाच वर्षे किंवा मूल १८ वर्षांचे होईपर्यंत, यापैकी जे आधी येईल तोपर्यंत वैध राहणार आहे.
याचा अर्थ पालकांनी वय आणि पासपोर्टची मुदत यांचा हिशेब ठेवावा लागणार आहे. उदाहरणार्थ, १४ वर्षांच्या मुलाला पासपोर्ट मिळाला तर तो पाच वर्षे चालणार नाही; मूल १८ वर्षांचे होताच त्याची वैधता संपेल. मात्र १५ ते १८ वयोगटातील अर्जदारांसाठी पूर्ण वैधतेचा पासपोर्ट घेण्याचा पर्याय उपलब्ध आहे. Passport Sevaच्या माहितीनुसार १५ ते १८ वर्षांच्या अर्जदारांना १० वर्षांच्या वैधतेसाठी अर्ज करण्याचीही तरतूद आहे.
आता येतो खिशाचा विषय. येथे एक महत्त्वाची दुरुस्ती आहे—फीवाढ १७ सप्टेंबरपासून झालेली नाही. परराष्ट्र मंत्रालयाने शुल्क आधीच १ जुलै २०२६पासून वाढवले आहे. प्रौढांसाठी ३६ पानी सामान्य पासपोर्टची फी ₹१,५०० वरून ₹२,५०० झाली आहे. तत्काळसाठी ₹३,५०० ऐवजी ₹५,००० मोजावे लागतात. ६० पानी पासपोर्टची सामान्य फी ₹३,५००, तर तत्काळ फी ₹६,००० आहे.
मुलांसाठी ३६ पानी सामान्य पासपोर्टची फी ₹१,००० वरून ₹१,७५० आणि तत्काळ फी ₹३,००० वरून ₹४,२५० झाली आहे. मात्र आठ वर्षांपर्यंतच्या मुलांच्या नवीन पासपोर्ट अर्जावर १० टक्के सवलत कायम आहे. ही सवलत पुनर्पासपोर्टासाठी लागू होत नाही.
आणखी एक गैरसमज दूर करणे गरजेचे आहे. ₹८,५०० ही सर्वच ‘डुप्लिकेट पासपोर्ट’ची फी नाही. हरवलेल्या किंवा खराब झालेल्या ६० पानी पासपोर्टच्या तत्काळ पुनर्स्थापनेसाठी ₹८,५०० शुल्क आहे. ३६ पानी अशा पासपोर्टसाठी सामान्य शुल्क ₹५,००० आणि तत्काळ शुल्क ₹७,५०० आहे. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी Passport Sevaचे अधिकृत शुल्क तपासणे हाच खिशाला वाचवणारा शहाणपणाचा पासपोर्ट आहे.