पिंपरी-चिंचवड पोलिसांचा आदेश; १४ ते २६ सप्टेंबरदरम्यान विसर्जनानंतरच्या संवेदनशील दृश्यांच्या प्रसारावर निर्बंध
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २० सप्टेंबर २०२६ ।। गणपती बाप्पाला निरोप दिल्यानंतर सोशल मीडियावर ‘काय दिसलं ते टाकलं’ तर आता तेवढं साधं राहणार नाही. पिंपरी-चिंचवड पोलिसांनी विसर्जनानंतर पाण्यावर तरंगणाऱ्या, अर्धवट विसर्जित झालेल्या किंवा पाण्यातून बाहेर काढून संकलित केलेल्या गणेशमूर्तींचे फोटो आणि व्हिडीओ काढून त्यांचा सार्वजनिक प्रसार करण्यावर प्रतिबंध घातला आहे. हा आदेश १४ सप्टेंबरच्या मध्यरात्रीपासून २६ सप्टेंबरच्या मध्यरात्रीपर्यंत संपूर्ण पिंपरी-चिंचवड पोलिस आयुक्तालयाच्या हद्दीत लागू आहे.
पोलीस सहआयुक्त डॉ. शशिकांत महावरकर यांनी भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता, २०२३ मधील कलम १६३ अंतर्गत हा प्रतिबंधात्मक आदेश जारी केला आहे. कृत्रिम तलाव, नैसर्गिक तलाव, नदी, खाडी, सार्वजनिक विहीर किंवा अन्य जलस्रोतांमध्ये विसर्जनानंतर दिसणाऱ्या मूर्तींचे चित्रीकरण आणि त्याचे प्रकाशन किंवा प्रसारण हा आदेशाच्या कक्षेत येतो. स्वच्छतेदरम्यान बाहेर काढलेल्या मूर्ती, एकाच ठिकाणी जमा केलेल्या मूर्ती तसेच त्यांच्या वाहतुकीची दृश्येही संवेदनशील स्वरूपाची असल्यास कारवाई होऊ शकते.
पोलिसांचा मुद्दा सरळ आहे—एका छायाचित्राला संदर्भ नसला की त्याचा अर्थ कोणताही काढता येतो. विसर्जनानंतर मूर्ती संकलित करणे ही प्रशासनाची व्यवस्थापन प्रक्रिया असते. पण त्यातील एखादे दृश्य वेगळे कापून सोशल मीडियावर टाकले, तर धार्मिक भावना दुखावल्याचा गैरसमज निर्माण होऊ शकतो. त्यातून पोस्टपेक्षा मोठा वाद निर्माण होण्याची शक्यता असते. गणेशोत्सवाच्या काळात कायदा-सुव्यवस्था बिघडू नये, हा या प्रतिबंधामागील पोलिसांचा उद्देश असल्याचे वृत्तस्रोतांनी नमूद केले आहे. ठाणे पोलिसांनीही याच धर्तीवर विसर्जनानंतरच्या अर्धवट मूर्तींच्या छायाचित्रणावर निर्बंध घातले आहेत.
आदेश मोडला तर प्रकरण केवळ ‘पोस्ट डिलीट करा’ इथवर थांबणार नाही. संबंधितांवर भारतीय न्याय संहिता, २०२३ मधील कलम २२३ अंतर्गत कारवाई होऊ शकते. या कलमानुसार कायदेशीररीत्या जारी केलेल्या सार्वजनिक आदेशाचे जाणीवपूर्वक उल्लंघन केल्यास परिस्थितीनुसार दंड किंवा कारावासाची तरतूद आहे. त्यामुळे गणेशभक्तीच्या नावाखाली व्हिडीओ व्हायरल करण्याची घाई करण्यापूर्वी आदेशाची मर्यादा समजून घेणेच शहाणपणाचे ठरणार आहे.