उपसागरातील हवामान प्रणालीचा परिणाम; विदर्भात २४-२५ सप्टेंबरला अतिजोरदार पावसाचा इशारा
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २४ सप्टेंबर २०२६ ।। महाराष्ट्रात एका बाजूला पावसाची तूट आणि दुसऱ्या बाजूला अचानक कोसळणाऱ्या सरी, अशी विचित्र हवामानस्थिती निर्माण झाली आहे. ऑगस्टपासून पावसाने मोठा खंड घेतल्याने अनेक भागांत शेती आणि पाणीटंचाईचे संकट गडद झाले असतानाच आता बंगालच्या उपसागरातील हवामान प्रणालीमुळे राज्याच्या काही भागांत वादळी पावसाचा इशारा देण्यात आला आहे. भारतीय हवामान विभागाच्या ताज्या अंदाजानुसार २४ सप्टेंबरला मराठवाडा आणि विदर्भात पाऊस, मेघगर्जना आणि जोरदार वाऱ्याची शक्यता आहे. विदर्भात काही भागांसाठी अतिजोरदार पावसाचा इशाराही देण्यात आला आहे.
लातूर, धाराशिव, यवतमाळ, नांदेड, चंद्रपूर, नागपूर, गडचिरोली आणि गोंदिया या जिल्ह्यांत वादळी वाऱ्यासह पावसाची शक्यता आहे. त्याचवेळी कोल्हापूर, सांगली, पुणे, नाशिक, सातारा, सोलापूर आणि अहिल्यानगर येथे विजांच्या कडकडाटासह पाऊस होण्याचा अंदाज आहे. त्यामुळे शेतकरी आणि नागरिकांनी विजांच्या वेळी मोकळ्या शेतात किंवा झाडाखाली थांबणे टाळणे आवश्यक आहे. विशेषतः चंद्रपूर आणि नागपूर परिसर वीज पडण्याच्या दृष्टीने संवेदनशील असल्याचे महाराष्ट्र राज्य आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणाने नमूद केले आहे.
दरम्यान, बंगालच्या उपसागरातील प्रणालीने ताकद वाढवत डीप डिप्रेशनचे रूप घेतले असून, तिचा परिणाम आंध्र प्रदेश, ओडिशा आणि मध्य भारतातील काही भागांवर होत आहे. मात्र ही प्रणाली थेट महाराष्ट्रावर चक्रीवादळासारखी धडकणार असल्याचा दावा सध्या करता येत नाही. त्यामुळे ‘चक्रीवादळ येणार’ अशा अफवांपेक्षा हवामान विभागाच्या अधिकृत सूचनांकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे.
या पावसाची वेळ मात्र शेतकऱ्यांसाठी सरळ दिलासा देणारी नाही. राज्यात २२ सप्टेंबरपर्यंत पावसाची एकूण तूट सुमारे १७ टक्के होती. सोलापूरची तूट तब्बल ५७ टक्क्यांपर्यंत पोहोचली आहे. जिल्ह्यात ९५ पैकी ५३ महसूल मंडलांत २० सप्टेंबरपर्यंत ५० टक्क्यांपेक्षा कमी पाऊस झाला. त्यामुळे एखाद्या रात्री मुसळधार पाऊस पडला म्हणून दुष्काळाचे संकट संपत नाही; पाणीसाठे, भूजल आणि पिकांना आवश्यक असलेला सातत्यपूर्ण पाऊस हा खरा प्रश्न आहे.
दक्षिण सोलापूर तालुक्यातील परिस्थिती याचे जिवंत उदाहरण आहे. पावसाअभावी पाझर तलाव आटत असून नांदणी गावासमोर पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्न उभा राहिला आहे. एकीकडे शेतकरी आभाळाकडे डोळे लावून बसला आहे, तर दुसरीकडे अचानक येणारा मुसळधार पाऊस पिकांचे नुकसान करण्याची शक्यता निर्माण करतो. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी राज्यातील दुष्काळसदृश परिस्थितीचा आढावा घेत मदतीबाबत निर्णय घेण्याचे संकेत दिले आहेत.
पाऊस पडणे ही बातमी नाही; तो योग्य वेळी, योग्य ठिकाणी आणि पुरेसा पडणे हीच शेतकऱ्याची खरी गरज आहे.