२९ आणि ३० सप्टेंबरला कोकण, मध्य महाराष्ट्रात मेघगर्जनेसह सरी; त्यानंतर पावसाचा जोर ओसरण्याची शक्यता, मान्सूनची माघार अद्याप थांबलेली
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २९ सप्टेंबर २०२६ ।। सप्टेंबरचा शेवट आला म्हणून पावसाने महाराष्ट्राला रामराम ठोकला, असे समजणे घाईचे ठरेल. आभाळाने अजून आपला निरोपाचा कार्यक्रम जाहीर केलेला नाही! भारतीय हवामान विभागाच्या ताज्या अंदाजानुसार २९ आणि ३० सप्टेंबरला कोकण-गोवा आणि मध्य महाराष्ट्रात मेघगर्जना, विजांचा कडकडाट आणि काही ठिकाणी पावसाची शक्यता कायम आहे. २९ सप्टेंबरला मध्य महाराष्ट्रात तसेच कोकण-गोव्यात विजांच्या कडकडाटासह पाऊस पडण्याचा अंदाज आहे; ३० सप्टेंबरलाही ही शक्यता कायम राहणार आहे. मराठवाड्यात २८ सप्टेंबरला मेघगर्जनेसह पावसाची शक्यता होती; मात्र २९ सप्टेंबरनंतर तेथे व्यापक इशारा नाही. त्यामुळे राज्यभर मुसळधार पाऊस कोसळणार, असा अर्थ काढण्याऐवजी स्थानिक आणि विखुरलेल्या सरींची शक्यता लक्षात घेणे अधिक योग्य ठरेल. पुण्यासह मध्य महाराष्ट्रातील काही भागांत वातावरण पुन्हा ढगाळ होऊन दुपारनंतर मेघगर्जनेसह सरींची शक्यता असल्याचे ताज्या हवामान अंदाजातूनही दिसते.
पावसाच्या या शेवटच्या फटक्याचे केंद्र प्रामुख्याने घाटमाथा आणि मध्य महाराष्ट्र राहण्याची शक्यता आहे. पुणे घाटमाथा, सातारा, कोल्हापूर, सांगली, नाशिक परिसरासह कोकणातील काही भागांमध्ये विजांच्या कडकडाटासह हलक्या ते मध्यम सरी पडू शकतात. पुण्यासाठी उपलब्ध ताज्या अंदाजात २९ सप्टेंबरला दुपारनंतर मेघगर्जनेसह सरींची शक्यता, तर ३० सप्टेंबरलाही काही ठिकाणी पावसाची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. मात्र १ ऑक्टोबरपासून IMDच्या उपविभागीय इशाऱ्यात कोकण-गोवा आणि मध्य महाराष्ट्रासाठी विशेष हवामान इशारा नाही. म्हणजेच पावसाचा हा ‘दुसरा डाव’ सुरू झाला तरी तो फार काळ टिकेल, अशी खात्री हवामान विभागाने दिलेली नाही. उलट ज्या भागांत पाऊस पोहोचणार नाही, तेथे सप्टेंबरअखेरचा उकाडा पुन्हा जाणवू शकतो. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी आभाळाकडे पाहून आनंद व्यक्त करण्याआधी पावसाचे प्रत्यक्ष प्रमाण आणि पुढील काही दिवसांचा स्थानिक अंदाज पाहणे आवश्यक आहे.
दरम्यान, नैरुत्य मोसमी वाऱ्यांची माघार महाराष्ट्रातून अद्याप अधिकृतपणे सुरू झालेली नाही. २८ सप्टेंबरपर्यंत मान्सूनची माघारीची सीमा गुरुदासपूर, चंदीगड, मुझफ्फरनगर, अलीगड, धौलपूर, उदयपूर, डीसा, नलिया आणि पुढे पश्चिमेकडे असल्याचे उपलब्ध IMD-आधारित अहवालात नमूद आहे. पुणे किंवा महाराष्ट्रातून मान्सून माघारी गेल्याची घोषणा अद्याप झालेली नाही. उलट २७ ते ३० सप्टेंबरदरम्यान महाराष्ट्रात काही भागांत विखुरलेल्या पावसाची शक्यता कायम असल्याचेही नमूद करण्यात आले आहे. IMDच्या निकषांनुसार मान्सूनची माघार जाहीर करण्यासाठी सलग पाच दिवस पाऊस थांबणे, वातावरणातील आर्द्रता कमी होणे आणि संबंधित हवेच्या प्रवाहात बदल अशा बाबी विचारात घेतल्या जातात. त्यामुळे “मान्सून गेला” म्हणून छत्री कपाटात टाकणाऱ्यांनी अजून थोडे थांबावे; आणि “आता पाऊसच नाही” म्हणून शेतीचे गणित करणाऱ्यांनीही घाई करू नये. २९-३० सप्टेंबरचा पाऊस आणि त्यानंतरचे कोरडे वातावरण—याच दोन टप्प्यांत महाराष्ट्राच्या हवामानाची पुढची दिशा स्पष्ट होणार आहे.