युट्यूबरच्या महिनाभराच्या प्रयोगात पाण्याची भूमिका ठळक; मात्र एका खिळ्याच्या प्रयोगातून वाहनांबाबत अंतिम निष्कर्ष काढणे धोकादायक
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३ ऑक्टोबर २०२६ ।। E20 पेट्रोल आले आणि वाहनचालकांच्या मनात प्रश्नांची पेट्रोलियमसारखीच धार निर्माण झाली—गाडीच्या टाकीला गंज लागणार का? इंजिनचे नुकसान होणार का? या चर्चेत एका ऑटो युट्यूबरने महिनाभर केलेल्या प्रयोगाची भर पडली आहे. या प्रयोगात पॉलिश केलेले लोखंडी खिळे वेगवेगळ्या जारमध्ये XP 100, E20 पेट्रोल, E20सोबत पाणी, तसेच इंधन अ‍ॅडिटिव्हच्या मिश्रणात ठेवण्यात आले. एका खिळ्याला खुल्या हवेत ठेवून तुलनाही करण्यात आली. प्रयोगानंतर केवळ E20 किंवा XP 100 असलेल्या नमुन्यात ठळक गंज दिसला नाही, तर E20सोबत पाणी असलेल्या नमुन्यात गंज स्पष्टपणे दिसल्याचा दावा करण्यात आला. मात्र हा प्रयोग प्रत्यक्ष वाहनाच्या इंधन टाकीची अभियांत्रिकी चाचणी नाही, हे लक्षात घेणे गरजेचे आहे.
पाण्याची उपस्थिती हा या प्रयोगातील महत्त्वाचा मुद्दा ठरतो. इथेनॉल आर्द्रता आकर्षित करू शकते आणि इंधन व्यवस्थेत पाणी किंवा दूषित घटक गेल्यास त्याचा परिणाम वेगवेगळ्या साहित्यावर होऊ शकतो. ARAIने E20 इंधनाबाबत केलेल्या अभ्यासात वाहनांची इंजिन ड्युरॅबिलिटी, इंधन अर्थव्यवस्था आणि मटेरियल कॉम्पॅटिबिलिटी तपासली आहे. ARAIच्या माहितीनुसार E20 वापरून तपासलेल्या वाहनांनी उत्सर्जन चाचण्या उत्तीर्ण केल्या; मात्र E10च्या तुलनेत इंधन अर्थव्यवस्थेत दोनचाकींमध्ये सुमारे ५ ते ६ टक्के आणि चारचाकींमध्ये २ ते ३ टक्के घट आढळली. त्यामुळे ‘E20 म्हणजे गंज’ असा सरळ हिशेब लावणे तितकेच चुकीचे, जितके ‘E20मुळे कोणताही धोका नाही’ असे सरसकट सांगणे.
वाहनचालकांसाठी खरी खबरदारी म्हणजे वाहन उत्पादकाने दिलेल्या इंधन मार्गदर्शक सूचना पाळणे आणि इंधन प्रणालीमध्ये पाणी किंवा अनधिकृत पदार्थ जाणार नाहीत याची काळजी घेणे. ARAIच्या उच्च इथेनॉल मिश्रणावरील मानकांमध्ये काही धातू आणि इतर घटकांच्या सुसंगततेकडे विशेष लक्ष देण्याची गरज नमूद केली आहे; विशेषतः E20पेक्षा जास्त मिश्रणांसाठी काही धातूंवर गंज किंवा झीज होण्याचा धोका वाढू शकतो. त्यामुळे एका महिन्याच्या खिळे-प्रयोगाला ‘धक्कादायक अंतिम सत्य’ बनवण्यापेक्षा त्यातून मिळणारा इशारा समजून घेणे शहाणपणाचे ठरेल. E20विषयी अंतिम निर्णय प्रयोगशाळेतील प्रमाणित चाचण्या आणि वाहननिर्मात्याच्या विशिष्ट मॉडेलच्या मान्यतेवरच आधारित असायला हवा.