ग्रीर म्हणाले चर्चा शेवटच्या टप्प्यात; मात्र महत्त्वाचे मतभेद कायम, तातडीच्या कराराची शक्यता नाही
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३ ऑक्टोबर २०२६ ।। नवी दिल्ली : भारत आणि अमेरिकेतील बहुप्रतीक्षित द्विपक्षीय व्यापार कराराची चर्चा आता शेवटच्या टप्प्यात पोहोचली असली, तरी करार उद्याच होईल, अशी स्वप्ने पाहण्याचे कारण नाही. अमेरिकेचे व्यापार प्रतिनिधी जेमिसन ग्रीर यांनी स्पष्ट केले आहे की, दोन्ही देशांच्या वाटाघाटी अंतिम टप्प्यात असल्या तरी काही महत्त्वाचे मुद्दे अजूनही अडथळा ठरत आहेत. ३० सप्टेंबरला पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यात दूरध्वनीवरून चर्चा झाली. व्यापारासह संरक्षण, ऊर्जा आणि महत्त्वपूर्ण तंत्रज्ञान क्षेत्रातील सहकार्याचा आढावा या चर्चेत घेण्यात आला. दोन्ही नेत्यांनी संपर्क कायम ठेवण्याचे मान्य केले.
दरम्यान, केंद्रीय वाणिज्य व उद्योगमंत्री पीयूष गोयल यांनी मिलवॉकी येथे G20 व्यापार मंत्र्यांच्या बैठकीच्या पार्श्वभूमीवर ग्रीर यांची भेट घेतली. दोन्ही बाजूंनी परस्पर फायदेशीर अंतरिम व्यापार करार लवकर पूर्ण करण्याबाबत चर्चा केली. भारत-अमेरिका व्यापार कराराच्या चौकटीत बाजारपेठेतील प्रवेश, शुल्क आणि बिगरशुल्क अडथळे, तसेच व्यापारातील संतुलन हे महत्त्वाचे विषय आहेत. फेब्रुवारी २०२६च्या चौकटीत दोन्ही देशांनी अंतरिम कराराच्या दिशेने पुढे जाण्याचे ठरवले होते. जूनमध्ये मोदी आणि ट्रम्प यांच्या भेटीनंतरही अंतरिम कराराच्या चर्चेत लक्षणीय प्रगती झाल्याचे भारत सरकारने नमूद केले होते. मात्र, आता ग्रीर यांनी उरलेल्या “sticking points”कडे लक्ष वेधल्याने चर्चेची गाडी अजून स्थानकातच उभी असल्याचे चित्र आहे.
व्यापार करार म्हणजे केवळ दोन नेत्यांची हस्तांदोलनाची छायाचित्रे नव्हेत; त्यामागे शुल्क, बाजारपेठ, कृषी उत्पादने, औद्योगिक माल, डिजिटल व्यापार आणि पुरवठा साखळीचे कठीण गणित असते. त्यामुळे अंतिम मजकूरावर सहमती होईपर्यंत प्रत्येक घोषणा सावधपणे पाहावी लागणार आहे. भारत आणि अमेरिका दीर्घकालीन व्यापक Bilateral Trade Agreement (BTA)कडे वाटचाल करत असून, २०३० पर्यंत द्विपक्षीय व्यापार ५०० अब्ज डॉलरपर्यंत नेण्याचे लक्ष्य यापूर्वी निश्चित करण्यात आले आहे. सध्या मात्र “करार अंतिम झाला” असे म्हणण्यापेक्षा “चर्चा अंतिम टप्प्यात असून उरलेल्या मतभेदांवर तोडगा काढण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत” एवढेच तथ्याधारित चित्र आहे.