मॉन्सूनची माघार सुरू; महाराष्ट्रात ऑक्टोबर हिटचा तडाखा

पावसाळ्याचा शेवटचा टप्पा सुरू; मराठवाडा, विदर्भासह मध्य महाराष्ट्रात कोरड्या हवामानाची शक्यता, तापमान वाढणार

महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ५ ऑक्टोबर २०२६ ।। महाराष्ट्राने यंदा पावसाची वाट काहीशी वेगळीच पाहिली. सुरुवातीला विलंब, त्यानंतर काही भागांत मुसळधार बरसात आणि आता अचानक कोरडे वातावरण—निसर्गाने यंदा हवामानाचे गणितच बदलून टाकले आहे. भारतीय हवामान विभागाच्या माहितीनुसार, महाराष्ट्राच्या काही भागांतून नैऋत्य मोसमी वाऱ्यांनी माघार घेतली आहे. ३ ऑक्टोबरला सुरू झालेली ही माघार आता ब्रह्मपुरी, परभणी, बारामती आणि हर्णेपर्यंत पोहोचली आहे. त्यामुळे राज्यात पावसाळ्याचा अखेरचा अंक सुरू झाल्याचे स्पष्ट झाले आहे. पुढील दोन ते तीन दिवसांत मराठवाडा, विदर्भाचा बहुतांश भाग आणि मध्य महाराष्ट्रातील आणखी काही भागांतून मॉन्सून माघारी जाण्याची शक्यता आहे. म्हणजे छत्रीपेक्षा आता उन्हापासून बचावाची तयारी करण्याची वेळ आली आहे.

मॉन्सूनची माघार म्हणजे पाऊस पूर्णपणे बंद, असा त्याचा अर्थ मात्र नाही. मुंबई आणि कोकणात ६ ते ९ ऑक्टोबरदरम्यान तुरळक ते विखुरलेल्या सरींची शक्यता हवामान विभागाने व्यक्त केली आहे. मात्र एकंदर पावसाचा जोर कमी होऊन आकाश निरभ्र होण्याकडे कल राहणार आहे. कोरडी हवा राज्यात प्रवेश करू लागल्याने दिवसाचे तापमान चढू शकते. मुंबईत मॉन्सूनची माघार अपेक्षेपेक्षा लवकर सुरू झाली असून, त्यानंतर तापमान वाढण्याची शक्यता हवामान विभागाने व्यक्त केली आहे. ऑक्टोबर महिन्यातील उकाडा हा पावसाळ्यानंतरचा नेहमीचा अनुभव असला, तरी यंदाच्या हवामानातील बदलामुळे त्याची तीव्रता नागरिकांच्या त्रासात भर घालू शकते. त्यामुळे सकाळ-संध्याकाळ वातावरण आल्हाददायक वाटले तरी दुपारचे ऊन दुर्लक्षित करणे महागात पडू शकते.

दरम्यान, यंदाच्या पावसाळ्याची सांगता राज्यासाठी सुखद म्हणता येणार नाही. उपलब्ध IMD-आधारित आकडेवारीनुसार जून ते सप्टेंबर या कालावधीत महाराष्ट्रात सरासरीपेक्षा कमी पाऊस झाला असून मराठवाड्यातील तूट सर्वाधिक राहिली. त्यामुळे मॉन्सूनची माघार केवळ हवामानाचा बदल नसून शेती, पाणी आणि आगामी रब्बी हंगामासाठीही महत्त्वाची बाब आहे. पावसाने वेळेत साथ दिली नाही आणि आता आकाशाने पाठ फिरवली, तर शेतकऱ्यांसमोर पुढचे आव्हान जमिनीतील ओलावा आणि उपलब्ध पाण्याचे नियोजन हेच राहणार आहे. त्यामुळे ‘ऑक्टोबर हिट’चा फटका फक्त शहरातील घामापुरता मर्यादित समजणे चुकीचे ठरेल. पुढील काही दिवसांत तापमान वाढत असताना नागरिकांनी दुपारच्या उन्हात अनावश्यक बाहेर पडणे टाळावे, पुरेसे पाणी प्यावे आणि हवामान विभागाच्या स्थानिक सूचनांकडे लक्ष द्यावे.