महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. १७ जानेवारी | महाराष्ट्राच्या नगरपालिकांच्या रणांगणावर यंदा एक चित्र ठळकपणे दिसलं—मतदार शांत होते, पण निकाल बोलका निघाला. राज्यभरात एमआयएमने तब्बल १२५ जागा जिंकत राजकारणात “आम्ही आहोत” अशी ठसठशीत हजेरी लावली. भाजप नेते किरीट सोमय्या यांनी काही दिवसांपूर्वी मांडलेली लोकसंख्येची आकडेमोड आणि “तुष्टीकरणाचं राजकारण” हे शब्द अचानक चर्चेच्या केंद्रस्थानी आले. कारण आकडे कागदावर असले तरी मतपेटीतून जे बाहेर आलं, ते राजकीय पक्षांसाठी आरशासारखं होतं. लोकसंख्या वाढते की घटते, हा प्रश्न समाजशास्त्राचा; पण मत कुणाला पडतं, हा निव्वळ राजकारणाचा खेळ आहे—आणि तो खेळ एमआयएमने चांगलाच जिंकला.
मुंबईपासून छत्रपती संभाजीनगरपर्यंत एमआयएमचा प्रभाव स्पष्ट दिसला. मुंबईत केवळ दोन जागांवरून सहा जागांपर्यंत मजल मारणं हा योगायोग नव्हता. मानखुर्द–गोवंडी, जिथे समाजवादी पक्षाचा बालेकिल्ला मानला जात होता, तिथेच एमआयएमने धडक मारली. सायकलचं चिन्ह वर्षानुवर्षं फिरत होतं, पण यावेळी त्याचा टायर पंक्चर झाला आणि ओवेसींचा पतंग मात्र वरच्यावर गेला. राजकारणात पतंग उडवायला दोर मजबूत लागतो; आणि हा दोर एमआयएमने संघटन, प्रचार आणि नाराजीच्या भावनेतून घट्ट पकडला, हे निकालांनी दाखवून दिलं.
छत्रपती संभाजीनगरमध्ये तर एमआयएमने अक्षरशः आपला किल्ला उभारला—३३ नगरसेवक म्हणजे आकडा नव्हे, तर ताकद. मालेगावमध्ये २० जागा जिंकून पक्षाने स्पष्ट संदेश दिला की हा प्रभाव काही निवडक वॉर्डपुरता मर्यादित नाही. २९ महापालिकांपैकी १३ ठिकाणी एमआयएमचे नगरसेवक निवडून येणं म्हणजे राज्याच्या राजकारणात एक नवा गणिती घटक तयार झाला आहे. आता स्थायी समिती, विविध समित्या आणि गटनेतेपदाच्या माध्यमातून हा पक्ष केवळ विरोधात आवाज उठवणार नाही, तर सत्तेच्या टेबलावर खुर्चीही मागणार आहे.
या सगळ्यात समाजवादी पक्षाचं अपयश फक्त मतदारांनी दिलेला नकार नव्हता, तर अंतर्गत वादांचं सार्वजनिक प्रदर्शन होतं. अबू आझमी विरुद्ध रईस शेख, प्रचारातली बंडखोरी आणि परस्पर आरोप—या सगळ्याची किंमत मतपेटीतून वसूल झाली. “राजकारणात शत्रू बाहेरचा असतोच; पण खरी हार होते ती घरात.” एमआयएमचा विजय हा केवळ एका पक्षाचा उदय नाही, तर इतर पक्षांसाठी इशार्याची घंटा आहे—मतदाराला गृहीत धरलंत, तर तो निकालातून धडा शिकवतो. आणि यावेळी तो धडा तब्बल १२५ जागांचा होता!