महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | मंगेश खंडाळे | दि. ६ फेब्रुवारी २०२६ | थंडीने अखेर हात टेकले. कालपर्यंत स्वेटर शोधणारा नागरिक आज पंख्याच्या वेगावर चर्चा करतो आहे. किमान तापमानाने जणू काही राजीनामा दिला आणि कमाल तापमानाने थेट सूत्रे हाती घेतली. कोकणात उन्हाचा चटका असा की सकाळीच दुपारची चाहूल लागते; भिरा येथे ३८ अंशांचा आकडा पाहून थर्मामीटरलाही घाम फुटला असावा. अंशतः ढगाळ आकाश, तिशीपार पारा आणि हवेत लटकलेला उकाडा—या त्रिसूत्रीने शिमग्याआधीच उन्हाळ्याचा ट्रेलर दाखवला. “आज थंडी आहे का?” हा प्रश्न आता इतिहासजमा झाला; “आज पंखा किती नंबरवर?” हाच वर्तमानाचा सूर आहे.
गेले काही दिवस हवामानाने नागरिकांची परीक्षा घेतली—कधी पावसाचा चिमूट, कधी थंडीची झुळूक, तर कधी उन्हाचा फटका. पण आता खेळ स्पष्ट आहे: थंडीने मैदान सोडलंय. किमान तापमान वाढल्याने रात्रीचा गारवा पळाला, सकाळीच उन्हाची काहिली सुरू झाली. शहरांमध्ये दुपारी रस्ते ओस पडतात, चहाच्या टपऱ्यांवर “आइस”ची मागणी वाढते, तर घराघरांत शेकोट्यांचे अवशेष आठवणी बनतात. हवामान खात्याचा अंदाजही ठाम—पुढील काही दिवस उकाडा कायम. म्हणजेच अंगणातल्या सावलीचा शोध, पाण्याच्या बाटलीची संगत आणि दुपारची सुस्ती हे नवे नियम. बदलत्या हवामानाचा आरोग्यावरही परिणाम दिसतो आहे—घसा, डोके, थकवा यांची तक्रार वाढते आहे; ऋतू बदलतोय, शरीराला जुळवून घ्यावं लागणारच.
राज्याबाहेर मात्र चित्र वेगळं आहे. काही भागांत ढगांची गर्दी, वादळी वारे आणि पावसाचे इशारे—मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश, बिहारमध्ये धुक्याची दाट चादर; हिमाचल, जम्मू-काश्मीर, हरियाणामध्ये पावसाची शक्यता; केरळ-तामिळनाडूसाठी पुढील २४ तासांचा इशारा. म्हणजे देशभर हवामानाची नाट्यमय रंगीत तालीम सुरू आहे. महाराष्ट्रात उकाडा जाणवत असला, तरी आकाशातल्या ढगांनी “काहीही घडू शकतं” असा इशारा दिलाय. नागरिकांनी हलकं कपडं, पुरेसं पाणी, दुपारी बाहेर पडताना खबरदारी—हे त्रिकालसूत्र पाळलं तर उकाड्याचं आव्हान सहज पेलता येईल. थोडक्यात काय, फेब्रुवारीने यंदा दिनदर्शिकेची पानं उलटी केलीत; थंडीला सुट्टी, उन्हाला ओव्हरटाईम!