महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | मंगेश खंडाळे | दि. ६ फेब्रुवारी २०२६ | | स्मार्टफोन म्हणजे आजच्या माणसाचा दुसरा मेंदू—बँक खातं, फोटो, गप्पा, ऑफिसचं काम सगळं त्यात. पण हाच मेंदू सध्या उघड्या खिडकीत बसल्यासारखा आहे. गुगलने दिलेल्या इशाऱ्यानुसार जगभरातील तब्बल ४० टक्के अँड्रॉइड स्मार्टफोन मालवेअर आणि स्पायवेअरच्या विळख्यात सापडू शकतात. कारण साधं आहे—जुनी ऑपरेटिंग सिस्टीम. Android 13 किंवा त्यापेक्षा जुन्या सिस्टीमवर चालणारे फोन आता सुरक्षेच्या बाबतीत अनाथ झाले आहेत. सुरक्षा अपडेट्स थांबली की हॅकर्ससाठी दार उघडंच. ‘फोन माझाच आहे, मला काय?’ असा निष्काळजी विचार महागात पडू शकतो. कारण डेटा चोरी झाली की तुमचा फोन तुमचा राहत नाही—तो कुणाच्यातरी हातातला रिमोट होतो.
जगभरात एक अब्जांहून अधिक लोक असे फोन वापरत आहेत, ज्यांना आता कोणताही सुरक्षा कवच नाही. कंपन्या नवीन फोन विकण्यात आघाडीवर, पण जुन्या फोनच्या सुरक्षेत मागे—हीच खरी अडचण. काही कंपन्या चार-पाच वर्षांत हात झटकतात. फोन चालतोय, बॅटरी आहे, स्क्रीन ठीक आहे—म्हणून वापर सुरूच. पण आतून तो हळूहळू गळती करणाऱ्या टाकीसारखा बनतो. प्रत्येक संशयास्पद ॲप, प्रत्येक अनोळखी लिंक म्हणजे धोका. बँकिंग ॲप्स, ओटीपी, पासवर्ड, खासगी फोटो—सगळं एका चुकीच्या क्लिकवर धोक्यात येऊ शकतं. गंमत म्हणजे, अनेकांना वाटतं “माझ्याकडे काही खास नाही.” पण हॅकर्ससाठी तुमचा साधासुधा डेटा देखील सोन्यासारखा असतो.
मग करायचं काय? उपाय अवघड नाहीत, पण दुर्लक्ष केलं तर परिणाम गंभीर. सर्वात आधी—फोन लेटेस्ट अँड्रॉइड व्हर्जनवर अपडेट होऊ शकतो का, हे तपासा. नियमित सिक्युरिटी पॅच आलेत का, ते पाहा. अनावश्यक ॲप्स काढून टाका, फक्त विश्वासार्ह ॲप्सच ठेवा. कंपनीनेच जर सॉफ्टवेअर सपोर्ट बंद केला असेल, तर भावनिक नातं तोडून नवीन फोन घेणं हा देखील सुरक्षेचा निर्णय ठरू शकतो. आज काही कंपन्या सात वर्षांपर्यंत अपडेट्स देण्याचं आश्वासन देत आहेत—असा फोन निवडणं ही शहाणपणाची गुंतवणूक आहे. शेवटी एवढंच—फोन स्मार्ट आहे, पण तो सुरक्षित नसेल तर तो तुमचा मदतनीस नाही, तर तुमच्याविरोधात वापरला जाणारा शस्त्र ठरू शकतो. अपडेट करा, सावध रहा—नाहीतर ‘स्मार्ट’पणा महागात पडेल