महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दिनांक २६ फेब्रुवारी २०२६।। पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा इस्रायल दौरा केवळ राजनैतिक सौजन्यापुरता मर्यादित नसून, भारताच्या संरक्षण क्षमतेला नवी धार देणारा टप्पा ठरू शकतो, अशी चर्चा संरक्षण वर्तुळात रंगू लागली आहे. तेल अवीव येथे आगमनानंतर दोन्ही देशांमध्ये तंत्रज्ञान हस्तांतरणावर आधारित मोठ्या कराराची शक्यता व्यक्त होत आहे. विशेष म्हणजे, इस्रायलने आतापर्यंत इतर देशांशी पूर्णपणे शेअर न केलेल्या काही अत्याधुनिक संरक्षण प्रणाली भारताला देण्याबाबत सकारात्मक भूमिका घेतल्याचे सूत्रांचे संकेत आहेत. इस्रायली संसदेच्या Knesset ला संबोधित करताना मोदी यांनी “अनिश्चित जागतिक परिस्थितीत विश्वासार्ह भागीदारीच सर्वात मोठी ताकद असते,” असे स्पष्ट शब्दांत सांगितले.
भारत २०३५ पर्यंत ‘सुदर्शन चक्र’ या बहुस्तरीय क्षेपणास्त्र संरक्षण कवचाची उभारणी करण्याच्या दिशेने पावले टाकत आहे. १५,१०६ किमी भूसीमा आणि ७,५१६ किमी किनारपट्टी सुरक्षित करण्यासाठी विद्यमान S-400, Barak-8 आणि Akash missile system यांसारख्या प्रणालींना इस्रायलच्या नव्या तंत्रज्ञानाची जोड देण्याची रणनीती आखली जात आहे. पाकिस्तानकडून ड्रोन हल्ले आणि दीर्घ पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्रांचा धोका लक्षात घेता Iron Dome आणि लेसर-आधारित Iron Beam प्रणाली मिळवण्याचा प्रयत्न सुरू असल्याची माहिती आहे. ‘मेक इन इंडिया’ अंतर्गत या प्रणालींचे देशांतर्गत उत्पादन करण्याचा प्रस्ताव धोरणात्मक दृष्ट्या महत्त्वाचा मानला जातो.
याशिवाय Israel Aerospace Industries ची ‘Arrow’ प्रणाली, Rafael Advanced Defense Systems ची ‘David’s Sling’, तसेच हवेतून जमिनीवर मारा करणारे ‘Rampage’, ‘Ice Breaker’ आणि ‘Air LORA’ क्षेपणास्त्रांवरही चर्चा सुरू असल्याचे संकेत आहेत. विशेष म्हणजे ‘Iron Beam’ प्रणालीतील एका लेसर शॉटची किंमत अत्यल्प असल्याचे सांगितले जाते, ज्यामुळे ती किफायतशीर आणि प्रभावी पर्याय ठरू शकते.
जागतिक स्तरावर या तंत्रज्ञानाची मागणी वाढत असताना इस्रायलचा भारतावरील विश्वास आणि तंत्रज्ञान हस्तांतरणाची तयारी ही दोन्ही देशांतील सामरिक नातेसंबंध अधिक दृढ होत असल्याचे द्योतक मानले जात आहे. अंतिम करार आणि तपशील अधिकृत घोषणेनंतरच स्पष्ट होतील; मात्र संरक्षण क्षेत्रात नवे पर्व सुरू होण्याची चिन्हे स्पष्ट दिसत आहेत.