महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १४ मे २०२६ ।। जगाच्या अर्थकारणावर युद्धाचे काळे ढग दाटून आलेले असताना, भारतातील प्रख्यात उद्योगपती आणि बँकर उदय कोटक यांनी दिलेला इशारा आता देशाच्या कानाकोपऱ्यात धडकी भरवू लागला आहे. “संकट दारात उभे आहे आणि कोणाकडेही त्याचे ठोस उत्तर नाही,” या त्यांच्या विधानाने उद्योगविश्वापासून सामान्य नागरिकांपर्यंत चिंता पसरली आहे. कारण हे वक्तव्य एखाद्या राजकीय सभेतील घोषणा नाही; तर देशातील आर्थिक नाडी ओळखणाऱ्या व्यक्तीचा गंभीर इशारा आहे. युद्धामुळे आधीच जागतिक बाजारपेठा हादरलेल्या आहेत. कच्च्या तेलाचे वाढते दर, घसरता रुपया, आयातीचा वाढता खर्च आणि गुंतवणुकीतील अनिश्चितता यामुळे अर्थव्यवस्थेच्या पाया भोवती संकटाचे वादळ फिरू लागले आहे. वरकरणी बाजार शांत दिसत असला, तरी पडद्यामागे भीतीचा मोठा खेळ सुरू असल्याचे कोटक यांनी सूचित केले आहे. सामान्य माणूस अजूनही रोजच्या व्यवहारात व्यस्त आहे; पण अर्थकारणाच्या महासागरात प्रचंड लाटा उसळत आहेत आणि त्यांचा तडाखा कधी बसणार, याचीच आता भीती वाटू लागली आहे.
कोटक यांच्या वक्तव्यातील सर्वांत धक्कादायक भाग म्हणजे “धक्का खूप मोठा असेल” ही स्पष्ट कबुली. आर्थिक जगतात सहसा शब्द जपून वापरले जातात; पण जेव्हा अनुभवी उद्योगपती अशा थेट भाषेत बोलू लागतात, तेव्हा परिस्थिती किती गंभीर असू शकते याची कल्पना येते. युद्ध संपत नाही तोपर्यंत अनिश्चिततेचे सावट कायम राहील, असे ते म्हणाले. याचा अर्थ फक्त शेअर बाजारातील चढउतार नव्हे; तर रोजगार, उद्योग, व्यापार आणि सामान्य माणसाच्या खिशावरही परिणाम होऊ शकतो. कंपन्या गुंतवणूक थांबवू शकतात, नवीन नोकऱ्या मंदावू शकतात आणि महागाई आणखी भडकू शकते. आधीच घरगुती बजेट पेट्रोल, गॅस आणि अन्नधान्याच्या वाढत्या दरांनी होरपळलेले आहे. त्यात आर्थिक मंदीचे सावट गडद झाले, तर मध्यमवर्गीयांच्या स्वप्नांची गाडीच रुळावरून घसरण्याची भीती आहे. उद्योगविश्वात आज जे कुजबुज स्वरात बोलले जाते, तेच उद्या सामान्य माणसाच्या आयुष्यात कठोर वास्तव बनून उभे राहू शकते.
या संपूर्ण परिस्थितीत सर्वांत अस्वस्थ करणारी गोष्ट म्हणजे “उत्तर कोणाकडेही नाही” ही कबुली. कारण संकट येते तेव्हा सरकार, बँका आणि जागतिक संस्था उपाययोजना जाहीर करतात; पण आज परिस्थिती इतकी गुंतागुंतीची झाली आहे की, महासत्तादेखील संभ्रमात दिसत आहेत. एका बाजूला युद्ध, दुसऱ्या बाजूला ऊर्जा संकट आणि तिसऱ्या बाजूला जागतिक बाजारातील अस्थिरता—या तिहेरी फटक्याने जगाचे आर्थिक चक्र डगमगू लागले आहे. भारत अजूनही तुलनेने मजबूत स्थितीत असला, तरी जागतिक वादळाचा फटका पूर्णपणे टाळणे अशक्य आहे. त्यामुळे कोटक यांचा इशारा हा भीती पसरवण्यासाठी नसून सावध करण्यासाठी आहे, असे मानले जात आहे. कारण अर्थव्यवस्था कोसळते तेव्हा सर्वांत मोठा फटका श्रीमंतांना नव्हे, तर रोजच्या कमाईवर संसार चालवणाऱ्या सामान्य नागरिकांना बसतो. म्हणूनच आता प्रश्न फक्त शेअर बाजाराचा नाही; तर प्रत्येकाच्या घरातील स्वयंपाकघर, EMI, बचत आणि भविष्यातील सुरक्षिततेचा आहे. आणि कदाचित म्हणूनच उदय कोटक यांच्या एका वाक्याने संपूर्ण देशाला अस्वस्थ करून सोडले आहे!