महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १७ मे २०२६ ।। मध्यपूर्वेच्या रणांगणावर पुन्हा एकदा बारूदी वारे वाहू लागले आहेत. अमेरिका आणि इराणमधील तणाव आता इतका टोकाला पोहोचला आहे की, जगभरातील महासत्तांच्या कपाळावर आठ्या उमटल्या आहेत. अमेरिकेचे अध्यक्ष Donald Trump यांच्या हातात आता अंतिम निर्णय असल्याचे वृत्त समोर येताच आंतरराष्ट्रीय राजकारणात खळबळ उडाली आहे. अमेरिकेच्या संरक्षण विभागाने इराणविरोधात विविध लष्करी कारवाईचे पर्याय तयार ठेवले असून, मध्यपूर्वेत तब्बल ५० हजारांहून अधिक अमेरिकन सैनिक तैनात करण्यात आले आहेत. दोन एअरक्राफ्ट कॅरियर, डझनभर विध्वंसक युद्धनौका आणि अत्याधुनिक फायटर जेट्स सज्ज ठेवण्यात आल्याने परिस्थिती अधिकच गंभीर बनली आहे. “युद्धाची तयारी सुरू आहे, फक्त आदेशाची प्रतीक्षा आहे,” अशीच सध्या जगभर चर्चा सुरू झाली आहे.
अमेरिकेचे संरक्षणमंत्री Pete Hegseth यांनीही गरज पडल्यास कारवाई अधिक तीव्र करण्याची योजना तयार असल्याचे स्पष्ट केले आहे. संभाव्य हल्ल्यांमध्ये इराणच्या लष्करी तळांसोबतच महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांवर मोठ्या प्रमाणावर हवाई हल्ले करण्याचा पर्याय चर्चेत आहे. सर्वाधिक धोकादायक मानला जाणारा पर्याय म्हणजे अमेरिकेच्या स्पेशल ऑपरेशन फोर्सेसना थेट इराणमध्ये उतरवून इस्फहानमधील अणुस्थळ ताब्यात घेण्याची योजना. मात्र अमेरिकन अधिकाऱ्यांनीही ही मोहीम अत्यंत जोखमीची ठरू शकते, अशी कबुली दिली आहे. दुसरीकडे इराणनेही माघार घेण्याची चिन्हे दाखवलेली नाहीत. होर्मुज सामुद्रधुनीतील जहाजांच्या हालचालींवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी नवी यंत्रणा तयार केल्याचा दावा इराणच्या संसदेतून करण्यात आला आहे. “इराणने अजून पूर्ण ताकद वापरलेली नाही,” असा इशाराही तेथील वरिष्ठ नेत्यांनी दिल्याने तणाव आणखी वाढला आहे.
दरम्यान, या संघर्षामुळे जागतिक राजकारणात नवे समीकरण तयार होताना दिसत आहे. Xi Jinping आणि ट्रम्प यांच्यात युद्ध थांबवण्याबाबत चर्चा झाली असली, तरी चीनने स्पष्ट मध्यस्थीची भूमिका घेतलेली नाही. BRICS देशांच्या बैठकीतही सदस्य राष्ट्रांमध्ये मतभेद उघड झाले. चीनने संवादाचा आग्रह धरला, तर जर्मनीने इराणला चर्चेच्या टेबलावर येण्याचा थेट इशारा दिला आहे. तेलवाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाची असलेली होर्मुज सामुद्रधुनी बंद झाली, तर जगभर इंधन दरांचा भडका उडू शकतो, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे हा संघर्ष केवळ अमेरिका-इराणपुरता मर्यादित न राहता संपूर्ण जगाच्या अर्थव्यवस्थेला हादरा देणारा ठरू शकतो. सध्या तरी मध्यपूर्वेत युद्धाचे ढग अधिक गडद होत असून, जगाची नजर आता व्हाईट हाऊस आणि तेहरानकडे खिळली आहे.