महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २० मे २०२६ ।। पुणेकरांच्या नशिबात सध्या दोनच गोष्टी भरभरून आहेत — उन्हाचा तडाखा आणि पाण्याची चिंता. शहराच्या वाढत्या काँक्रीट जंगलाने आधीच उकाड्याला आमंत्रण दिलं होतं; आता धरणांतील घटता पाणीसाठा पाहून नागरिकांच्या काळजाचा ठोका चुकू लागला आहे. पुण्याला पाणीपुरवठा करणाऱ्या खडकवासला धरणसाखळीत सध्या केवळ २६.६१ टक्के म्हणजे ७.७६ टीएमसी पाणी शिल्लक आहे. आकड्यांनी पाहिलं तर हा साठा गेल्या वर्षीपेक्षा थोडा जास्त दिसतो; पण उन्हाचा वेग आणि वाढती मागणी पाहता हा दिलासा म्हणजे तहानलेल्या माणसाला ओठावर लावलेला पाण्याचा थेंबच म्हणावा लागेल. धरणांच्या काठावर उघडी पडलेली माती आणि पाण्यापर्यंत खाली उतरलेले दगड आता पुणेकरांना एकच इशारा देत आहेत — “पावसाने दगा दिला, तर संकट दारात उभं आहे.”
पुण्याच्या वाढत्या लोकसंख्येने आणि बेफाम शहरी विस्ताराने पाण्याची भूक प्रचंड वाढवली आहे. एका बाजूला टँकर संस्कृती फोफावत आहे, तर दुसऱ्या बाजूला नागरिकांच्या नळांना वेळेची बेडी बसण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. टेमघर धरण कोरडं ठणठणीत उभं आहे, नाझरे, विसापूर, घोड यांसारख्या धरणांतील साठा चिंताजनकरीत्या खाली घसरला आहे. वरसगाव, पानशेत आणि खडकवासला या पुण्याच्या जीवनवाहिन्याही उन्हाच्या झळांनी थकल्या आहेत. हवामान खात्याने यंदा एल निनोचा इशारा दिल्याने पावसाचं गणित अधिकच बिघडू शकतं. म्हणजे आकाशात ढग दिसले तरी ते पुण्याच्या नशिबात पाणी ओततीलच, याची खात्री नाही. शहरात “पाणी कपात होणार नाही” अशी आश्वासनं दिली जात असली, तरी प्रशासनाच्या चेहऱ्यावरची धावपळ वेगळंच वास्तव सांगते. कारण राजकारणात आश्वासनं सहज दिली जातात; पण धरणात पाणी भाषणांनी साठत नाही.
पुणेकरांनी आताच सावध होण्याची वेळ आली आहे. कारण पाणीटंचाई ही अचानक कोसळणारी आपत्ती नसते; ती हळूहळू घराच्या उंबरठ्यावर येऊन उभी राहते. आज कार धुण्यासाठी वापरलेलं पाणी उद्या पिण्यासाठीही कमी पडू शकतं. सोसायट्यांतील ओव्हरफ्लो होणाऱ्या टाक्या, दिवसाढवळ्या सुरू असलेले नळ आणि बागांना मारला जाणारा बेछूट पाण्याचा फवारा आता पुण्याच्या भविष्यासाठी धोक्याची घंटा ठरत आहेत. शहराने आयटी पार्क उभारले, मेट्रो धावली, उंच टॉवर्स उभे राहिले; पण पाण्याचा स्रोत मात्र तोच राहिला. निसर्गाच्या ताटात जेवढं आहे, तेवढंच मिळणार — हा साधा नियम माणूस विसरला. आता धरणातील आकडे सांगत आहेत की, जर पाऊस उशिरा आला तर पुण्याला केवळ वाहतुकीच्या कोंडीशी नाही, तर पाण्याच्या थेंबासाठीही झुंज द्यावी लागू शकते.