महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २० मे २०२६ ।। महाराष्ट्राच्या प्रशासकीय व्यवस्थेत एक नाव असं आहे की, ते ऐकताच काही अधिकाऱ्यांच्या कपाळावर आठ्या पडतात आणि सामान्य नागरिकांच्या चेहऱ्यावर आशेची रेघ उमटते — तुकाराम मुंढे. नियमांवर बोट ठेवून काम करणारे, राजकीय दबावाला भीक न घालणारे आणि कार्यालयीन शिस्तीचा चाबूक फिरवणारे अधिकारी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या मुंढे यांची पुन्हा एकदा बदली झाली आहे. विशेष म्हणजे, ही बदली अवघ्या दीड महिन्यात झाली असून त्यांच्या २१ वर्षांच्या कारकिर्दीतील ही तब्बल २५ वी बदली ठरली आहे. सरकारी व्यवस्थेत एखादा अधिकारी एका जागी तीन वर्षे राहणं अपेक्षित असताना, मुंढे यांच्या बाबतीत मात्र खुर्चीपेक्षा बदल्यांचे आदेशच अधिक स्थिर दिसतात. आता त्यांच्यावर अन्न आणि औषध प्रशासनासारख्या अत्यंत संवेदनशील विभागाची जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे. पण महाराष्ट्राच्या जनतेला पडलेला प्रश्न वेगळाच आहे — “काम करणाऱ्या अधिकाऱ्यालाच इतक्या बदल्या का?”
तुकाराम मुंढे यांची कारकीर्द म्हणजे एका प्रशासकीय अधिकाऱ्याच्या संघर्षाची जिवंत कहाणी आहे. सोलापूरपासून नागपूरपर्यंत, नवी मुंबईपासून पुण्याच्या पीएमपीएलपर्यंत आणि आरोग्य विभागापासून आपत्ती व्यवस्थापनापर्यंत त्यांनी जिथे पाऊल ठेवलं, तिथे शिस्तीचं वादळ उठलं. वेळेवर न येणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना दारात थांबवणं, भ्रष्टाचारावर कठोर कारवाई करणं आणि राजकीय शिफारशींना सरळ नकार देणं — ही त्यांची कार्यशैली अनेकांना झोंबणारी ठरली. म्हणूनच जनतेत “सिंघम” म्हणून ओळख निर्माण करणाऱ्या या अधिकाऱ्याला सत्तेच्या गलियार्यात मात्र वारंवार बदलीची शिक्षा मिळत गेली. सामान्य नागरिकांना वाटतं, “असे अधिकारी अधिक हवेत”; पण व्यवस्थेतील अनेकांना वाटतं, “असे अधिकारी जास्त दिवस नकोत.” आणि याच दोन विचारांच्या संघर्षात मुंढे यांच्या बदल्यांची मालिका सतत सुरू राहिली आहे.
आता अन्न आणि औषध प्रशासन विभागाची धुरा त्यांच्या हाती आली आहे. हा विभाग म्हणजे औषधांच्या गुणवत्तेपासून अन्नातील भेसळीपर्यंत थेट जनतेच्या आरोग्याशी जोडलेला संवेदनशील भाग. बाजारात बनावट औषधं, भेसळयुक्त अन्नपदार्थ आणि नियमांना हरताळ फासणाऱ्या कंपन्यांचा सुळसुळाट वाढत असताना, मुंढे यांची नियुक्ती म्हणजे प्रशासनाने कडक संदेश दिल्याचं मानलं जात आहे. पण प्रश्न फक्त एका अधिकाऱ्याच्या बदल्यांचा नाही; प्रश्न आहे तो व्यवस्थेच्या मानसिकतेचा. जर प्रामाणिकपणे काम करणाऱ्या अधिकाऱ्याला वारंवार हलवलं जात असेल, तर त्यातून इतर अधिकाऱ्यांना नेमका कोणता संदेश दिला जातो? तुकाराम मुंढे यांची प्रत्येक बदली ही केवळ प्रशासकीय आदेश नसते; ती राज्याच्या सत्ताकारणावर आणि नोकरशाहीवर भाष्य करणारी घटना ठरते. आता “मुंढे स्टाईल”चा धडाका अन्न आणि औषध प्रशासनात किती दिवस टिकतो, याकडे संपूर्ण महाराष्ट्राचं लक्ष लागलं आहे.