महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २२ मे २०२६ ।। Meta Layoffs H1B visa 60 day grace period Indian engineers: ‘अमेरिकेतील स्वप्ननगरीत कोट्यवधींच्या पगारावर काम करणाऱ्या भारतीय इंजिनिअर्सच्या आयुष्याला सध्या एका ई-मेलने हादरा दिला आहे. फेसबुक, इन्स्टाग्राम आणि व्हॉट्सअॅपची मालकी असलेल्या मेटा कंपनीने पुन्हा एकदा नोकरकपातीचा फटका दिल्यानंतर हजारो भारतीय आयटी व्यावसायिक अक्षरशः धास्तावले आहेत. कारण अमेरिकेत H-1B व्हिसावर नोकरी करणाऱ्या भारतीयांसाठी “नोकरी” ही फक्त रोजगार नसते, तर ती त्यांच्या अमेरिकेत राहण्याच्या हक्काची जीवनरेषा असते. कंपनीने एका क्षणात ‘तुमची सेवा समाप्त’ असा मेल पाठवला की दुसऱ्याच क्षणी अमेरिकेत राहण्याचा पाया डळमळू लागतो. “६० दिवसांत नवी नोकरी शोधा, नाहीतर देश सोडा,” हा अमेरिकन स्थलांतर कायद्याचा कठोर नियम आता हजारो भारतीय कुटुंबांच्या छातीत धडकी भरवत आहे. अनेकांनी अमेरिकेत घरं घेतली, मुलांना शाळेत घातलं, ग्रीन कार्डच्या प्रतीक्षेत आयुष्याची वर्षे खर्च केली; पण एका निर्णयाने त्यांची स्वप्ने जणू हवेत विरघळू लागली आहेत.
अमेरिकेतील बहुसंख्य भारतीय इंजिनिअर्स H-1B व्हिसावर काम करतात आणि हा व्हिसा थेट त्यांच्या कंपनीशी जोडलेला असतो. म्हणजे कंपनी गेली की व्हिसाही डळमळतो. अमेरिकेच्या ‘यूएस सिटिझनशिप अँड इमिग्रेशन सर्व्हिसेस’च्या नियमानुसार, नोकरी गेल्यानंतर संबंधित कर्मचाऱ्याला फक्त ६० दिवसांचा ‘ग्रेस पिरियड’ दिला जातो. या काळात त्याने दुसरी कंपनी शोधून नव्या व्हिसा स्पॉन्सरशिपची व्यवस्था करायची, अन्य व्हिसासाठी अर्ज करायचा किंवा सामान बांधून मायदेशी परतण्याची तयारी करायची! सिलिकॉन व्हॅलीतील भारतीयांसाठी हा काळ म्हणजे अक्षरशः मानसिक रणांगण बनतो. कारण नोकरी शोधण्याची स्पर्धा प्रचंड, कंपन्यांची कपात सुरू आणि व्हिसाचे नियम कठोर. त्यामुळे अनेक जण दिवस-रात्र मुलाखती देत आहेत, लिंक्डइनवर विनंत्या करत आहेत आणि मित्रपरिवाराकडे मदतीसाठी धाव घेत आहेत. अमेरिकेत स्थायिक होण्याच्या आशेने घेतलेली कोट्यवधींची घरकर्जे आणि मुलांच्या शिक्षणाचा खर्च पाहता या भारतीय कुटुंबांवर प्रचंड मानसिक दबाव निर्माण झाला आहे.
या संकटातून काही काळाचा दिलासा मिळवण्यासाठी अनेक भारतीय आता H-1B व्हिसाचे B-2 ‘व्हिजिटर व्हिसा’मध्ये रूपांतर करण्याचा मार्ग स्वीकारत आहेत. या प्रक्रियेमुळे त्यांना अमेरिकेत आणखी काही महिने थांबून नोकरी शोधण्याची संधी मिळू शकते. पण हा उपायही कायमस्वरूपी नाही. कारण पर्यटक व्हिसावर काम करता येत नाही आणि आर्थिक ताण अधिक वाढतो. आयटी क्षेत्रातील सततच्या नोकरकपातीमुळे अमेरिकेतील भारतीय समुदायात भीतीचे वातावरण पसरले आहे. कालपर्यंत ज्यांना ‘टेक जायंट्स’चे स्टार कर्मचारी मानले जात होते, तेच आज व्हिसा आणि नोकरीच्या अनिश्चिततेच्या भोवऱ्यात अडकले आहेत. “अमेरिकन ड्रीम” म्हणून ओळखले जाणारे स्वप्न आता अनेक भारतीयांसाठी असुरक्षिततेच्या दुःस्वप्नात बदलू लागले आहे. कारण अमेरिकेत सध्या एक कठोर वास्तव पुन्हा समोर आले आहे—तुमच्याकडे कौशल्य असले तरी नोकरी गेली, तर वेळ फक्त साठ दिवसांचीच असते!