ट्रम्प यांच्या इशाऱ्यानंतर अमेरिकेचा इराणवर जोरदार प्रहार, तेहरानचे प्रत्युत्तर; जागतिक अर्थव्यवस्थेवर संकटाचे काळे ढग
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ११ जून २०२६ ।। US attacks Iran latest updates following Donald Trump warning: पश्चिम आशियातील संघर्षाने आता धोक्याची सर्व मर्यादा ओलांडल्याचे चित्र निर्माण झाले आहे. अनेक दिवसांपासून शब्दांच्या तोफा डागत असलेले अमेरिका आणि इराण अखेर प्रत्यक्ष रणांगणात आमनेसामने आल्याचे संकेत मिळत आहेत. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला कठोर इशारा दिल्यानंतर अमेरिकन सैन्याने इराणमधील काही महत्त्वाच्या लष्करी ठिकाणांवर हवाई हल्ले केल्याचे वृत्त समोर आले. त्यानंतर तेहराननेही शांत बसण्याऐवजी प्रत्युत्तराची भूमिका घेतल्याने आखाती प्रदेशातील तणाव शिगेला पोहोचला आहे. जगातील सर्वात संवेदनशील आणि महत्त्वाच्या समुद्री मार्गांपैकी एक असलेली होर्मुझची सामुद्रधुनी आता संघर्षाच्या केंद्रस्थानी आली असून, या घडामोडींनी संपूर्ण जगाचे लक्ष वेधून घेतले आहे.
अमेरिकेच्या हल्ल्यानंतर इराणकडून कठोर प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यात आली. इराणी अधिकाऱ्यांनी आपल्या सार्वभौमत्वावर झालेला हल्ला सहन केला जाणार नसल्याचा इशारा देत प्रत्युत्तरात्मक कारवाई सुरू केल्याचे संकेत दिले. याच दरम्यान होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील जहाजांच्या हालचालींवर मोठा परिणाम झाल्याच्या बातम्या समोर आल्या. जागतिक तेलपुरवठ्याच्या मोठ्या भागाची वाहतूक या समुद्री मार्गातून होत असल्याने या मार्गातील कोणताही अडथळा थेट जागतिक अर्थव्यवस्थेला हादरा देऊ शकतो. तेलवाहू जहाजे, व्यापारी नौका आणि विविध देशांच्या नौदलांच्या हालचालींमुळे हा परिसर अक्षरशः युद्धभूमीत परिवर्तित झाल्याचे चित्र आहे. परिणामी ऊर्जा सुरक्षेबाबत अनेक देशांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
या संघर्षाचा सर्वाधिक फटका जागतिक तेलबाजाराला बसताना दिसत आहे. तेलाच्या किमतींमध्ये मोठी उसळी येण्याची शक्यता व्यक्त केली जात असून, अनेक तज्ज्ञांनी इंधनदर वाढीचा इशाराही दिला आहे. भारतासारख्या मोठ्या प्रमाणावर कच्चे तेल आयात करणाऱ्या देशांसाठी ही परिस्थिती विशेष चिंतेची मानली जात आहे. जर संघर्ष आणखी वाढला आणि होर्मुझमधील वाहतूक पूर्णपणे विस्कळीत झाली, तर पेट्रोल, डिझेल आणि एलपीजीच्या दरांवर त्याचा थेट परिणाम होऊ शकतो. महागाईचा आधीच सामना करणाऱ्या सर्वसामान्यांना याचा अतिरिक्त आर्थिक फटका बसण्याची भीती व्यक्त होत आहे. त्यामुळे ऊर्जा बाजारातील प्रत्येक घडामोडीवर आता जगभरातील सरकारे आणि गुंतवणूकदारांचे बारकाईने लक्ष लागले आहे.
दरम्यान, या संघर्षामुळे मोठ्या युद्धाची शक्यता पुन्हा एकदा चर्चेत आली आहे. अमेरिका आणि इराण यांच्यातील थेट संघर्ष हा केवळ दोन देशांपुरता मर्यादित राहत नाही, तर त्याचे परिणाम संपूर्ण मध्यपूर्वेत आणि जागतिक राजकारणात उमटू शकतात. आखाती देश, इस्रायल, युरोपीय राष्ट्रे आणि आशियातील अनेक देश या परिस्थितीकडे चिंतेने पाहत आहेत. युद्धाचा भडका आणखी वाढल्यास जागतिक व्यापार, ऊर्जा पुरवठा आणि आर्थिक स्थैर्य यांना गंभीर धक्का बसू शकतो. त्यामुळे जगभरातील राजनैतिक यंत्रणा युद्धाची आग आणखी भडकू नये यासाठी प्रयत्न करत असल्या, तरी सध्याची परिस्थिती पाहता पुढील काही दिवस अत्यंत निर्णायक ठरणार आहेत.