तंत्रज्ञान, उद्योग आणि अर्थव्यवस्थेच्या कणा बनलेल्या भारतीयांची ताकद; एका यादीने ट्रम्प यांच्या भूमिकेवरच प्रश्नचिन्ह उभे केले
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १२ जून २०२६ ।। अमेरिकेतील स्थलांतर धोरणावरून पुन्हा एकदा राजकारण तापले असताना एक आकडेवारी संपूर्ण जगाचे लक्ष वेधून घेत आहे. परदेशी नागरिकांविरोधात कठोर भूमिका घेणारे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प सातत्याने “अमेरिका फर्स्ट”चा नारा देत आहेत. व्हिसा नियम कठोर करणे, एच-1बी व्हिसाची फी वाढवणे आणि ग्रीन कार्ड प्रक्रियेत बदल करणे या निर्णयांमुळे लाखो भारतीयांमध्ये चिंता निर्माण झाली आहे. मात्र दुसरीकडे समोर आलेल्या एका प्रभावशाली यादीने वेगळेच चित्र मांडले आहे. प्रश्न असा उपस्थित झाला आहे की, ज्यांना बाहेरचा रस्ता दाखवण्याची भाषा केली जाते, तेच लोक अमेरिकेच्या प्रगतीचे खरे शिल्पकार असतील तर?
अमेरिकेची आधुनिक अर्थव्यवस्था उभी करणाऱ्या प्रभावशाली व्यक्तींच्या यादीत भारतीय वंशाच्या अनेक दिग्गजांचा समावेश असल्याने या चर्चेला नवे परिमाण मिळाले आहे. माहिती तंत्रज्ञान, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, स्टार्टअप्स, गुंतवणूक आणि संशोधन या क्षेत्रांत भारतीयांनी केवळ आपली छाप सोडलेली नाही, तर अनेक जागतिक कंपन्यांचे नेतृत्वही आपल्या हातात घेतले आहे. मायक्रोसॉफ्टचे सत्या नाडेला, गुगलचे सुंदर पिचाई, उद्योजक विनोद खोसला यांसारखी नावे आज केवळ भारतीयांची नव्हे तर जागतिक तंत्रज्ञान क्षेत्राची ओळख बनली आहेत. या व्यक्तींनी उभ्या केलेल्या कंपन्या लाखो लोकांना रोजगार देतात आणि अब्जावधी डॉलर्सची आर्थिक उलाढाल घडवतात.
अमेरिकेच्या यशामागे स्थलांतरितांची भूमिका किती महत्त्वाची आहे, याची जाणीव या चर्चेमुळे पुन्हा एकदा झाली आहे. जगभरातील प्रतिभावान लोकांना संधी देण्याच्या धोरणामुळेच अमेरिका विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि नवोपक्रमांचे जागतिक केंद्र बनली. भारतीय समुदायाने विशेषतः शिक्षण, आरोग्य, वित्तीय सेवा आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रात मोठे योगदान दिले आहे. त्यामुळे “परदेशी लोक अमेरिकेच्या प्रगतीत अडथळा आहेत” हा दावा अनेक तज्ज्ञांच्या मते वास्तवाशी विसंगत ठरतो. उलट अनेक क्षेत्रांमध्ये भारतीय व्यावसायिक आणि उद्योजक हे अमेरिकन अर्थव्यवस्थेचे महत्त्वाचे इंजिन बनले आहेत.
अर्थात, एखाद्या दिवशी सर्व भारतीयांनी अमेरिका सोडली तर देश एका क्षणात ठप्प होईल, असा दावा प्रत्यक्षात अतिशयोक्तीपूर्ण असू शकतो. परंतु इतके मात्र नक्की की भारतीयांचे योगदान दुर्लक्षित करणे अमेरिकेसाठी महागात पडू शकते. आजच्या जागतिक अर्थव्यवस्थेत प्रतिभेला सीमा नसतात आणि विकासासाठी विविधतेची गरज असते. म्हणूनच स्थलांतरितांविरोधातील राजकीय भूमिका आणि वास्तवातील आर्थिक गरज यांच्यातील अंतर दिवसेंदिवस अधिक स्पष्ट होत आहे. अमेरिकेच्या भविष्यात भारतीयांचे स्थान किती महत्त्वाचे आहे, याचीच ही नव्याने झालेली आठवण ठरत आहे.