सायंकाळी अचानक सेवा कोलमडली; कोट्यवधी वापरकर्त्यांचे लॉगिन, मेसेजिंग आणि फीड रिफ्रेश ठप्प
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १३ जून २०२६ ।।जगाला क्षणार्धात जोडणाऱ्या सोशल मीडियाच्या महाकाय साम्राज्याला शुक्रवारी अचानक असा झटका बसला की, कोट्यवधी लोक अक्षरशः हतबल झाले. फेसबुक आणि इन्स्टाग्राम या जगातील सर्वाधिक वापरल्या जाणाऱ्या सोशल मीडिया सेवा सायंकाळी साडेसातच्या सुमारास अचानक बंद पडल्या आणि डिजिटल विश्वात एकच खळबळ उडाली. काही क्षणांपूर्वी मित्रांच्या पोस्ट पाहणारे, रील्सवर वेळ घालवणारे आणि मेसेजेस पाठवणारे वापरकर्ते अचानक ‘एरर’च्या भिंतीसमोर उभे ठाकले. अनेकांचे खाते आपोआप लॉगआउट झाले, तर काहींना फीडच दिसेनासा झाला. सोशल मीडिया हे आजच्या काळातील लोकांचे दुसरे घर बनले असताना या अचानक आलेल्या अंधारामुळे जगभरातील नेटकऱ्यांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले.
फेसबुक आणि इन्स्टाग्राम बंद पडताच जगभरातील लोकांनी दुसऱ्या प्लॅटफॉर्मकडे धाव घेतली. ‘काय फक्त माझ्याच मोबाईलमध्ये समस्या आहे की जगभरात काहीतरी घडले आहे?’ हा प्रश्न लाखो लोकांना पडला होता. काही मिनिटांतच एक्स, रेडिट आणि इतर प्लॅटफॉर्मवर तक्रारींचा अक्षरशः पूर आला. कुणी पोस्ट टाकू शकत नव्हते, कुणाचे मेसेज पाठवले जात नव्हते, तर अनेकांना इन्स्टाग्रामवरील रील्स आणि स्टोरीज लोड होत नव्हत्या. जगभरातील वापरकर्त्यांनी ‘Account Unavailable’, ‘Something Went Wrong’ आणि इतर तांत्रिक संदेशांचे स्क्रीनशॉट शेअर करत संताप आणि संभ्रम व्यक्त केला. एका अर्थाने फेसबुक आणि इन्स्टाग्राम बंद पडल्याची बातमी सर्वात आधी फेसबुकवर नव्हे, तर इतर सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर पसरली.
या घटनेने आधुनिक जगाचे सोशल मीडियावरील अवलंबित्व पुन्हा एकदा अधोरेखित केले. काही तासांची सेवा खंडित झाली तरी व्यवसाय, जाहिराती, ऑनलाइन विक्री, कंटेंट क्रिएटर्स आणि सामान्य वापरकर्ते यांची मोठी गैरसोय होते. लाखो लघुउद्योजकांची विक्री फेसबुक आणि इन्स्टाग्रामवर अवलंबून आहे. हजारो कंपन्यांची ग्राहकांशी संवाद साधण्याची यंत्रणा या प्लॅटफॉर्मवर उभी आहे. त्यामुळे हा केवळ तांत्रिक बिघाड नसून डिजिटल अर्थव्यवस्थेलाही बसलेला धक्का मानला जात आहे. सोशल मीडिया कंपन्या जितक्या मोठ्या होत आहेत, तितकी त्यांच्यावर जगाची अवलंबित्वाची साखळी अधिक मजबूत होत असल्याचे या घटनेतून स्पष्ट झाले.
दरम्यान, आउटेज ट्रॅकिंग संकेतस्थळांवर लाखो तक्रारी नोंदवण्यात आल्या. अनेक तज्ज्ञांनी हा बिघाड जागतिक सर्व्हर किंवा डेटा व्यवस्थापनाशी संबंधित असू शकतो, असा अंदाज व्यक्त केला. मात्र बातमी लिहिपर्यंत मेटाकडून कोणतेही अधिकृत स्पष्टीकरण समोर आले नव्हते. त्यामुळे नेमके कारण काय, सेवा कधी पूर्णपणे पूर्ववत होणार आणि वापरकर्त्यांचा डेटा सुरक्षित आहे का, याबाबत उत्सुकता वाढली होती. काही तासांसाठी का होईना, पण फेसबुक आणि इन्स्टाग्रामच्या या अचानक झालेल्या अंधाराने जगाला एक गोष्ट पुन्हा दाखवून दिली—आजच्या युगात सोशल मीडिया बंद पडणे म्हणजे अनेकांसाठी घड्याळ थांबल्यासारखेच आहे.