आजची चालढकल उद्या महाग; नंबर प्लेट नसल्यास व्यवहार, पासिंग अन् कर्जमुक्तीही ठप्प
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३० जून २०२६ ।। “उद्या करू…”, “वेळ आहे…”, “काय एवढं होतंय?” या सवयीवर वाहनधारकांनी आता पूर्णविराम द्यावा लागणार आहे. कारण हाय सिक्युरिटी रजिस्ट्रेशन प्लेट (HSRP) बसविण्याची मुदत संपत आली असून, १ जुलैपासून निष्काळजीपणाची थेट किंमत मोजावी लागणार आहे. आजवर केवळ सूचना देणारे प्रशासन आता कृतीच्या भूमिकेत उतरले आहे. नंबर प्लेट नसलेल्या वाहनांसाठी आरटीओची दारेच बंद होणार आहेत. गाडी विकायची, दुसऱ्याच्या नावावर करायची, कर्जमुक्तीची नोंद करायची, फिटनेस घ्यायचा किंवा पासिंग करायचे—सगळे व्यवहार थांबणार आहेत. नियमांकडे पाठ फिरवणाऱ्यांना आता व्यवस्था आरशात उभी करणार आहे. वाहन रस्त्यावर धावेल, पण कागदोपत्री मात्र त्याची वाटचाल थांबलेली असेल.
केवळ दंडाची भीती नाही, तर संपूर्ण वाहन व्यवहार ठप्प होण्याची वेळ येणार आहे. HSRP नसल्यास वाहनाचे हस्तांतरण होणार नाही, बँकेचे कर्ज फेडल्यानंतरही ‘हायपोथिकेशन’ हटवता येणार नाही, जुन्या वाहनांचे री-रजिस्ट्रेशन आणि पासिंग अडकणार, फिटनेस प्रमाणपत्राचे नूतनीकरण होणार नाही, सीएनजी किट बसविण्यासारखे कायदेशीर बदलही मंजूर होणार नाहीत. म्हणजे वाहन तुमचे असले तरी आरटीओच्या नोंदीत ते जणू गोठविल्यासारखे राहणार आहे. त्यातच एक हजार ते दहा हजार रुपयांपर्यंत दंडाची तरतूद असल्याने निष्काळजीपणाची किंमत आता खिशालाही चांगलीच चटका देणार आहे.
यामध्ये एक विसंगतीही स्पष्टपणे समोर आली आहे. ग्रामीण भागात HSRP बसविणारी अधिकृत केंद्रे उशिरा सुरू झाली, काही केंद्रे तांत्रिक कारणांमुळे बंद पडली आणि हजारो वाहनधारकांना वेळेत नंबर प्लेट बसविणे शक्य झाले नाही. अशा परिस्थितीत अनेकांनी वेळेत अर्ज करण्याची तयारी दाखवली, पण यंत्रणाच त्यांच्या वेगाशी जुळू शकली नाही. त्यामुळे शेवटच्या क्षणी नागरिकांची धावपळ वाढली. प्रशासनाने नियम कठोर केले असले तरी सेवा उपलब्धतेतही तितकीच तत्परता अपेक्षित होती, अशी भावना वाहनधारकांमध्ये व्यक्त होत आहे. मात्र आता परिस्थितीवर चर्चा करण्यापेक्षा नियमांचे पालन करणे हाच एकमेव पर्याय उरला आहे.
ज्यांनी अद्याप HSRP साठी अर्ज केलेला नाही, त्यांनी आजच अधिकृत पोर्टलवर नोंदणी करून ऑनलाइन बुकिंग पूर्ण करणे अत्यावश्यक आहे. बुकिंगची पावती मोबाईलमध्ये किंवा वाहनात जपून ठेवल्यास प्रक्रिया सुरू असल्याचा पुरावा म्हणून ती उपयोगी ठरू शकते. रस्त्यावर सुरक्षित वाहन चालविण्यासाठी जशी ब्रेकची गरज असते, तशीच कायद्याचे पालन करण्याचीही आवश्यकता असते. नियमांकडे दुर्लक्ष करून काही दिवस निभावून नेता येईल, हा समज आता धोकादायक ठरणार आहे. १ जुलैपासून HSRP ही केवळ नंबर प्लेट राहणार नाही, तर प्रत्येक वाहनाच्या कायदेशीर अस्तित्वाची अनिवार्य ओळख ठरणार आहे.