जुन्या गंजलेल्या डब्यांतून लाखोंचा तेलसाठा बाजारात; बीडमध्ये मोठी कारवाई, चार आस्थापनांचे परवाने निलंबित
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ८ ऑगस्ट २०२६ ।। बीड : ग्राहकांच्या ताटात काय वाढले जात आहे, याची खात्री करणे आता ग्राहकांचीच जबाबदारी ठरणार की काय, असा प्रश्न बीडमधील कारवाईने निर्माण केला आहे. ‘सेफ फूड, सेफ महाराष्ट्र’ मोहिमेअंतर्गत अन्न व औषध प्रशासनाने बीड, वडवणी आणि माजलगाव परिसरात धडक कारवाई करत तब्बल १ कोटी ९१ लाख ३१ हजार २४२ रुपयांचे, १ लाख १८ हजार ९४० किलो खाद्यतेल जप्त केले. निकृष्ट दर्जा, भेसळीचा संशय आणि अन्नसुरक्षा नियमांचे उल्लंघन अशा गंभीर बाबी या कारवाईत समोर आल्या. बीड एमआयडीसीतील स्वागत ऑइल इंडस्ट्रीज आणि चरखा ऑइल मिलवर छापे टाकण्यात आले. म्हणजे तेलाचा व्यवसाय होता; पण स्वच्छता आणि नियमांचा पत्ता मात्र गायब असल्याचे चित्र दिसले.
धक्कादायक बाब म्हणजे सोयाबीन आणि पामतेल एकाच टाकीत ठेवून त्याच तेलाचे ‘रिफाइंड’ आणि ‘अल्ट्रा रिफाइंड’ अशा वेगवेगळ्या नावांनी पॅकिंग केले जात असल्याचे तपासणीत आढळले. ग्राहकाला बाटलीवर काय लिहिले आहे ते दिसते; पण त्या बाटलीत नेमके काय आहे, हे कोण सांगणार? स्वागत ऑइल इंडस्ट्रीजमधून सुमारे १.०५ कोटी रुपये, तर चरखा ऑइल मिलमधून ७८.२२ लाख रुपयांचा साठा जप्त करण्यात आला. जुन्या आणि गंजलेल्या डब्यांचा पुनर्वापर, अस्वच्छ टाक्या, प्रयोगशाळेचा अभाव आणि आवश्यक प्रमाणपत्रे नसल्याचेही आढळले. खाद्यपदार्थांच्या व्यवसायात स्वच्छतेची ही अवस्था असेल, तर नफा कमावण्याच्या नादात ग्राहकांच्या आरोग्याची किंमत कोण मोजणार, हा प्रश्न गंभीर आहे.
वडवणी येथील जय हनुमान ट्रेडर्समधून ७.२४ लाख रुपयांचे तेल, तर माजलगावच्या जुना मोंढा परिसरातील जान्हवी कमर्शियल्समधून २.७९ लाख रुपयांचे सुटे तेल जप्त करण्यात आले. या चारही आस्थापनांचे परवाने तत्काळ निलंबित करून त्यांची दुकाने सील करण्यात आली आहेत. एकूण २६ नमुने प्रयोगशाळेतील तपासणीसाठी पाठवण्यात आले असून अहवाल आल्यानंतर पुढील कारवाईचे स्वरूप स्पष्ट होणार आहे. अन्न व औषध प्रशासनाचे सहआयुक्त श्रीकांत करकळे आणि सहायक आयुक्त नितीन मोहिते यांच्या मार्गदर्शनाखाली ही कारवाई करण्यात आली. प्रशासनाने छापा टाकला म्हणून विषय संपला असे समजणे मात्र चुकीचे ठरेल; प्रयोगशाळेचा अंतिम अहवाल काय सांगतो, याकडेही लक्ष ठेवावे लागणार आहे.
खाद्यतेल हा प्रत्येक स्वयंपाकघराचा अविभाज्य भाग. त्यामुळे त्यात भेसळ किंवा निकृष्ट दर्जाचे तेल असल्यास त्याचा परिणाम थेट नागरिकांच्या आरोग्यावर होऊ शकतो. कायद्याच्या चौकटीत कारवाई होणे आवश्यकच आहे; पण त्याहून महत्त्वाचे म्हणजे अशा प्रकारच्या साठ्यांची बाजारपेठेपर्यंत पोहोचण्याआधी तपासणी होणे गरजेचे आहे. ग्राहकांनीही पॅकिंग, लेबल, उत्पादनाची माहिती आणि अधिकृत परवानगी तपासण्याची सवय लावली पाहिजे. कारण स्वयंपाकघरात तेलाचा डबा छोटा असतो; पण चुकीच्या तेलाचा परिणाम मात्र फार मोठा असू शकतो. FDAची ही कारवाई भेसळखोरांसाठी इशारा आहे; आता हा इशारा केवळ कागदावर न राहता बाजारपेठेतही दिसायला हवा.