१९४७ मधील १० हजारांचे सोने आज तब्बल १.७३ कोटींचे; स्वातंत्र्याच्या काळापासून सोन्याच्या दराने घेतलेली झेप थक्क करणारी
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १५ ऑगस्ट २०२६ ।। स्वातंत्र्य मिळालं तेव्हा देशाच्या हातात सत्ता आली; पण आजच्या बाजारभावाकडे पाहिलं तर सोन्याने मात्र भारतीयांच्या खिशाला चांगलाच स्वातंत्र्यदिन दाखवला आहे! १९४७ मध्ये १० ग्रॅम सोन्याचा भाव अवघा ८८.६२ रुपये होता. आज तो दीड लाख रुपयांच्या पुढे पोहोचला आहे. उपलब्ध ऐतिहासिक दरांनुसार १९४७ ते २०२६ या काळात सोन्याच्या किमतीत तब्बल १७२६ पट वाढ झाल्याचे गणित मांडले जात आहे.
आता खरी गंमत १० हजार रुपयांच्या उदाहरणात आहे. १९४७ मध्ये १० हजार रुपये हातात असतील आणि ते सगळे सोन्यात घातले असते, तर ८८.६२ रुपये प्रति १० ग्रॅम या दराने तब्बल १,१२८ ग्रॅम म्हणजे सुमारे १.१३ किलो सोने खरेदी करता आले असते. आज सोन्याचा दर सुमारे १.५३ लाख रुपये प्रति १० ग्रॅम धरला, तर त्याच सोन्याची किंमत जवळपास १.७३ कोटी रुपये होते. म्हणजे त्या काळातील दहा हजारांची रक्कम आज कोट्यवधींच्या घरात पोहोचली असती.
मात्र इथे एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात घ्यावी लागेल. हा आकडा पाहून ‘१९४७ मध्ये सोने घेतलं असतं तर आज सगळेच कोट्यधीश!’ असा निष्कर्ष काढणे सोपे आहे; पण बाजाराचे गणित इतके सरळ नसते. सोन्याच्या दरावर महागाई, रुपयाचे अवमूल्यन, आंतरराष्ट्रीय बाजारातील भाव, डॉलरची स्थिती, मागणी-पुरवठा आणि आर्थिक अनिश्चितता अशा अनेक घटकांचा परिणाम होत असतो. शिवाय प्रत्यक्ष दागिने घेताना मेकिंग चार्ज, कर आणि इतर खर्चही येतात. त्यामुळे १.७३ कोटींचे हे गणित हे ऐतिहासिक किंमत-तुलना आहे; हमखास गुंतवणूक परतावा नव्हे.
स्वातंत्र्याच्या वेळी सोनं केवळ श्रीमंतीचं प्रतीक नव्हतं; ते कुटुंबाच्या आर्थिक सुरक्षिततेचा आधार मानलं जायचं. आजही परिस्थिती फारशी बदललेली नाही—फक्त सोन्याच्या भावाने आकड्यांची भाषा बदलली आहे. ८८.६२ रुपयांपासून दीड लाखांच्या पुढचा हा प्रवास रुपयाची क्रयशक्ती, महागाई आणि संपत्तीच्या बदलत्या मूल्याची कहाणी सांगतो. दहा हजार रुपयांचे १.७३ कोटी झाले असते, हा आकडा आकर्षक आहे; पण त्यामागचा खरा धडा एवढाच—दीर्घकाळात पैशाचे मूल्य बदलते आणि गुंतवणुकीकडे केवळ आजच्या भावाने नव्हे, तर काळाच्या चष्म्यातून पाहावे लागते.