३२ हजार घरांची तपासणी, २५९ ठिकाणी डासांच्या अळ्या; महापालिकेच्या कारवाईनंतरही अस्वच्छतेचा प्रश्न कायम
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २२ऑगस्ट २०२६ ।। महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २२ ऑगस्ट २०२६ ।। पावसाळा आला की शहरात पाणी साचते आणि त्यानंतर डासांची फौज नागरिकांच्या दारात हजर होते. पिंपरी-चिंचवडमध्येही सध्या परिस्थिती काही वेगळी नाही. शहरात डेंग्यूचे १६, तर मलेरियाचे दोन रुग्ण पॉझिटिव्ह आढळले असून चिकुनगुनियाचे दोन संशयित रुग्ण नोंदवले गेले आहेत. ऑगस्टच्या पहिल्या १५ दिवसांत डेंग्यूसाठी तपासलेल्या ४३० संशयितांपैकी १६ जण पॉझिटिव्ह आढळले. मलेरियाच्या १९ हजार ४८ संशयितांपैकी दोन रुग्ण पॉझिटिव्ह आले आहेत. पावसाच्या अधूनमधून पडणाऱ्या सरी, ढगाळ वातावरण आणि साचलेले पाणी यामुळे डासांच्या उत्पत्तीला पोषक परिस्थिती निर्माण होत आहे. पिंपरी-चिंचवड महापालिकेच्या आरोग्य विभागाकडे डास नियंत्रण आणि प्रतिबंधात्मक उपाययोजनांची जबाबदारी आहे.
आकडे पाहिले की प्रश्न फक्त डेंग्यूच्या रुग्णांचा राहत नाही; डासांची पैदास नेमकी कुठे आणि का होते, हा खरा सवाल आहे. महापालिकेने गेल्या १५ दिवसांत तब्बल ३२ हजार ३५७ घरांची तपासणी केली. त्यापैकी २५९ घरांमध्ये डासांच्या अळ्या आढळल्या. एक लाख ६७ हजार ४१८ कंटेनर तपासले असता २९३ कंटेनरमध्ये अळ्या सापडल्या. म्हणजे डासांना मोठे कारखाने लागत नाहीत; घराच्या अंगणातील बादली, कुंडी, टाकी, टायर किंवा कुलर पुरेसा आहे! शहरातील अस्वच्छता, कचरा आणि पावसाचे साचलेले पाणी हीच डासांच्या वाढीची खरी ‘व्यवस्था’ ठरत आहे. PCMC कडे डेंग्यूच्या प्रजननस्थळांच्या सर्वेक्षणाची स्वतंत्र माहितीही उपलब्ध आहे.
महापालिकेने केवळ तपासणी करून हात झटकलेले नाहीत. १०५ बांधकामस्थळांची तपासणी, १३८ नागरिकांना नोटिसा आणि नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या २९ जणांवर दंडात्मक कारवाई करण्यात आली आहे. या कारवाईत तब्बल १ लाख ८ हजार रुपये दंड वसूल झाला. मात्र, दंडाच्या पावत्या वाढल्या म्हणून डास मरत नाहीत आणि फक्त फवारणी केली म्हणून आजार थांबत नाहीत. घरातील आणि परिसरातील पाणी साचू न देणे, कचरा वेळेवर हटवणे आणि पाण्याच्या टाक्या झाकून ठेवणे हे नागरिकांचेही कर्तव्य आहे. पुणे शहरातही यंदा डेंग्यूच्या संशयित रुग्णांची संख्या वाढल्याचे आरोग्य विभागाच्या आकडेवारीत दिसून आले असून, पावसाळ्यात डास नियंत्रणाचे आव्हान गंभीर असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
डेंग्यूचा डास मोठ्या घोषणेने घाबरत नाही; त्याला स्वच्छतेचीच भीती असते. त्यामुळे ‘महापालिका येईल आणि साफ करेल’ या मानसिकतेवर शहराचे आरोग्य सोपवून चालणार नाही. घराभोवती पाणी साचले असेल तर ते तातडीने काढणे, आठवड्यातून किमान एकदा पाण्याची भांडी रिकामी करून स्वच्छ करणे आणि ताप, अंगदुखी, डोकेदुखी यांसारखी लक्षणे दिसल्यास वैद्यकीय सल्ला घेणे आवश्यक आहे. महापालिकेच्या आरोग्य यंत्रणेनेही प्रतिबंधात्मक मोहिमेला सातत्य दिले, तरच डेंग्यूचा हा डंख रोखता येईल. कारण डास छोटा असला तरी निष्काळजीपणाची किंमत मोठी असते.