ITRपासून KYCपर्यंत दुर्लक्ष महागात; शेवटच्या दिवसाची वाट पाहणे ठरू शकते धोक्याचे
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २४ ऑगस्ट २०२६ ।। ऑगस्टचा शेवट जवळ आला की अनेकांना कॅलेंडरकडे पाहण्याची आठवण होते; पण सरकारी आणि आर्थिक कामांच्या बाबतीत कॅलेंडरला शेवटच्या दिवशी दोष देण्यात काही अर्थ नसतो. ३१ ऑगस्ट २०२६ ही काही करदात्यांसाठी महत्त्वाची अंतिम मुदत आहे. आयकर विभागाच्या माहितीनुसार, AY २०२६-२७ साठी ITR-4 भरण्याची अंतिम तारीख ३१ ऑगस्ट २०२६ आहे. व्यवसाय किंवा व्यावसायिक उत्पन्न असलेल्या आणि खात्यांचे ऑडिट आवश्यक नसलेल्या पात्र करदात्यांसाठी ही तारीख विशेष महत्त्वाची आहे. मुदत चुकल्यास परिस्थितीनुसार विलंब शुल्क आणि करावरील व्याजाचा फटका बसू शकतो. त्यामुळे ‘उद्या भरू’ म्हणता म्हणता शेवटचा दिवस हातातून जाऊ देऊ नका.
दुसरे महत्त्वाचे काम म्हणजे उत्पन्नाचा संपूर्ण हिशोब तपासणे. केवळ पगार किंवा मुख्य व्यवसायातील कमाई दाखवून काम संपत नाही. बँक व्याज, मुदत ठेवीवरील व्याज, घरभाडे, फ्रीलान्सिंग, व्यवसाय, सोशल मीडिया किंवा इतर स्रोतांमधून मिळालेले उत्पन्न—जे लागू असेल त्याचा तपशील तपासणे आवश्यक आहे. चुकीची किंवा अपूर्ण माहिती नंतर नोटिसा आणि दुरुस्तीच्या फेऱ्यांत अडकवू शकते. योग्य ITR फॉर्म निवडणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे उपलब्ध कागदपत्रे, बँक स्टेटमेंट आणि कराशी संबंधित माहिती एकत्र करून रिटर्न अंतिम करण्यापूर्वी दोनदा तपासणे हाच शहाणपणाचा मार्ग आहे.
तिसरे काम म्हणजे क्रेडिट कार्डच्या नव्या नियमांची तपासणी. सर्व बँकांचे नियम एकसारखे नसतात आणि बदलही वेगवेगळ्या तारखांना लागू होतात. उदाहरणार्थ, अॅक्सिस बँकेच्या काही क्रेडिट कार्ड नियमांमध्ये २८ ऑगस्ट २०२६पासून बदल लागू होणार असल्याचे अलीकडील वृत्त आहे. विलंब शुल्क, डायनॅमिक करन्सी कन्वर्जन आणि काही व्यवहारांवरील रिवॉर्ड पॉइंट्ससारख्या बाबी बदलू शकतात. म्हणून प्रत्येक कार्डधारकाने आपल्या बँकेची अधिकृत सूचना तपासणे गरजेचे आहे. जुन्या नियमांच्या भरवशावर व्यवहार करून नंतर शुल्क पाहून कपाळावर हात मारण्यापेक्षा आधी माहिती घेणे स्वस्त पडते.
चौथे आणि तितकेच महत्त्वाचे काम म्हणजे बँक खात्याची माहिती व KYC अद्ययावत आहे का ते पाहणे. मोबाइल नंबर, ई-मेल, पत्ता किंवा ओळखपत्रांमध्ये बदल झाला असेल तर बँकेच्या सूचनांनुसार तो वेळेत अपडेट करा. RBIच्या आर्थिक साक्षरता मोहिमेतही KYC अद्ययावत ठेवण्याचे महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले आहे. संशयास्पद व्यवहार दिसल्यास तातडीने बँकेशी संपर्क साधा. ३१ ऑगस्ट ही प्रत्येकासाठी सर्व चार कामांची कायदेशीर अंतिम तारीख नाही, हे स्पष्ट समजून घ्या; मात्र ज्या कामांना तुमच्यासाठी मुदत लागू आहे ती वेळेत पूर्ण करणे अत्यावश्यक आहे. शेवटच्या दिवसाची धावपळ, वेबसाइटवरील तांत्रिक अडचणी आणि दंड—या तिन्हींपासून वाचायचे असेल तर आजच तपासणी करा; कारण आर्थिक कामांत उशीराला ‘माफ करा’पेक्षा ‘दंड भरा’ हेच उत्तर जास्त वेळा मिळते.