सोन्याच्या दागिन्यावरील शुल्क वाढीवर GJCचा आक्षेप; BIS Care App मधून HUID तपासण्याचे ग्राहकांना आवाहन
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३ ऑक्टोबर २०२६ ।। सोन्याचा भाव आधीच खिशाला चटका देत असताना आता दागिन्यांच्या हॉलमार्किंग शुल्कात वाढ झाल्याने सराफा बाजारात नवी चर्चा सुरू झाली आहे. BIS (Hallmarking) Amendment Regulations, 2026 उपलब्ध झाल्यानंतर हॉलमार्किंग व्यवस्थेतील बदलांकडे उद्योगाचे लक्ष लागले आहे. ऑल इंडिया जेम अँड ज्वेलरी डोमेस्टिक कौन्सिलने (GJC) हॉलमार्किंग शुल्कातील वाढीवर प्रश्न उपस्थित केले असून, नियमांचे काटेकोर पालन करणाऱ्या ज्वेलर्सवरील खर्चाचा भार वाढू शकतो, असे म्हटले आहे. संघटनेने शुल्क वाढीमागील उपकरणे, कर्मचारी, प्रक्रिया आणि साठवणुकीचा अतिरिक्त खर्च किती आहे, याचा खुलासा BISकडून मागितल्याचे सांगितले आहे. GJCच्या म्हणण्यानुसार या वाढीचा एकूण व्यवसायव्यवस्थेवर मोठा आर्थिक परिणाम होऊ शकतो. मात्र, ग्राहकांनी शुल्कवाढ म्हणजेच दागिने बनावट होण्याचा धोका वाढला, असा थेट निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही.
खरा मुद्दा आहे तो हॉलमार्क आणि HUID तपासण्याचा. BISच्या नियमानुसार हॉलमार्क केलेल्या सोन्याच्या दागिन्यावर BISचा लोगो, सोन्याची शुद्धता किंवा फायनेस आणि सहा अंकी अल्फान्यूमेरिक HUID असतो. उदाहरणार्थ, 22K916 म्हणजे 22 कॅरेट आणि 916 फायनेस, तर 18K750 म्हणजे 750 फायनेस. ग्राहकाने केवळ दागिन्यावरची खूण पाहून समाधानी न राहता BIS Care App मधील ‘Verify HUID’ सुविधेचा वापर करावा. या माध्यमातून दागिन्याची माहिती आणि संबंधित नोंद तपासता येते. BIS स्वतः हॉलमार्किंगचा उद्देश ग्राहकांना शुद्धतेची खात्री देणे आणि गैरप्रकारांपासून संरक्षण करणे असा स्पष्ट करते. त्यामुळे सोन्याच्या खरेदीत चमकदार दागिन्यापेक्षा त्यावरील अधिकृत चिन्ह महत्त्वाचे आहे.
ग्राहकाला आणखी एक महत्त्वाचा अधिकार आहे. BISच्या माहितीनुसार हॉलमार्क केलेल्या दागिन्याची शुद्धता नमूद केलेल्या प्रमाणापेक्षा कमी आढळल्यास ग्राहकाला नियमांनुसार दोनपट फरकाची भरपाई आणि चाचणी शुल्क मिळू शकते. तसेच ग्राहक BISमान्य Assaying and Hallmarking Centreमध्ये दागिन्याची तपासणी करून घेऊ शकतो. त्यामुळे ‘हॉलमार्क आहे म्हणजे झाले’ एवढ्यावर थांबण्याची गरज नाही. बिल घ्या, HUID तपासा आणि शुद्धतेबाबत शंका असल्यास अधिकृत तपासणी करा. सोन्याच्या बाजारात विश्वास हा दागिन्याइतकाच मौल्यवान असतो; तो केवळ शिक्क्यावर नव्हे, तर पडताळणीवर टिकतो.