४८० मीटर लांबीचा, ३६ मीटर उंच पूल; आठ खांबांवर उभ्या या रचनेने प्रकल्पात गाठला महत्त्वाचा टप्पा
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ५ ऑक्टोबर २०२६ ।। मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पाच्या कामाला आता वेगाचीच नव्हे, तर उंचीचीही जोड मिळाली आहे. अहमदाबादमधील साबरमती नदीवर उभारण्यात आलेला ४८० मीटर लांबीचा आणि सुमारे ३६ मीटर, म्हणजेच ११८ फूट उंच पूल पूर्ण झाला आहे. साध्या भाषेत सांगायचे तर हा पूल जवळपास १२ मजली इमारतीएवढा उंच आहे. हा पूल साबरमती आणि अहमदाबाद बुलेट ट्रेन स्थानकांच्या दरम्यान असून साबरमती स्थानकापासून सुमारे एक किलोमीटर आणि अहमदाबाद स्थानकापासून जवळपास चार किलोमीटर अंतरावर आहे. पश्चिम रेल्वेच्या अहमदाबाद-दिल्ली मुख्य मार्गालगत ही रचना उभी आहे. विशेष म्हणजे, या पुलाचे बांधकाम पूर्ण झाल्याची माहिती राष्ट्रीय उच्चगती रेल महामंडळाने (NHSRCL) ३ ऑक्टोबरला दिली. त्यामुळे बुलेट ट्रेनच्या प्रत्यक्ष धावण्याआधीच तिच्या मार्गावरील अभियांत्रिकी कसरती किती मोठ्या प्रमाणावर सुरू आहेत, याची कल्पना येते.
या पुलाला ६ ते ६.५ मीटर व्यासाचे आठ गोलाकार खांब आधार देतात. त्यापैकी चार खांब नदीपात्रात, दोन नदीकाठावर आणि दोन नदीकाठाबाहेर आहेत. नदीच्या प्रवाहाला कमीत कमी अडथळा निर्माण व्हावा, यासाठी त्यांची मांडणी करण्यात आली. पुलात ७६ मीटरचे पाच आणि ५० मीटरचे दोन असे एकूण सात स्पॅन आहेत. प्रत्येक स्पॅनमध्ये २३ सेगमेंट जागेवरच तयार करून जोडण्यात आले. या कामासाठी बॅलन्स्ड कॅन्टिलिव्हर पद्धतीचा वापर करण्यात आला. म्हणजे नदीच्या खाली पारंपरिक तात्पुरते सांगाडे उभे न करता खांबांपासून दोन्ही बाजूंनी संतुलित पद्धतीने रचना पुढे नेण्यात आली. अभियांत्रिकीच्या भाषेत हा बारकावा असला, तरी नदीत अडथळे न वाढवता एवढी मोठी रचना उभी करणे हेच या कामाचे खरे वैशिष्ट्य आहे.
मुंबई-अहमदाबाद हायस्पीड रेल्वे मार्गाची लांबी ५०८ किलोमीटर असून या मार्गावर ३२० किमी प्रतितास वेगाने धावणाऱ्या गाड्यांसाठी पायाभूत सुविधा उभारल्या जात आहेत. या संपूर्ण मार्गावर २५ नदी पूल नियोजित आहेत; त्यापैकी २१ गुजरातमध्ये आणि चार महाराष्ट्रात आहेत. साबरमती पूल पूर्ण झाल्यानंतर गुजरातमधील २१ पैकी १८ नदी पूल पूर्ण झाले आहेत. महाराष्ट्रातील पालघरमधील वैतरणा नदीवरील सुमारे २.३२ किलोमीटरचा पूल मात्र अद्याप बांधकामाधीन आहे आणि तो या प्रकल्पातील सर्वांत लांब नदी पूल ठरणार आहे. म्हणजे बुलेट ट्रेन अजून प्रवाशांना दिसायची आहे; पण तिचा मार्ग आधीच नदी, रेल्वे आणि महामार्गांच्या अडथळ्यांवर मात करत पुढे सरकत आहे.